Ανοικτό ωοειδές τρήμα και μεσοκολπικό έλλειμα

Ανοικτό ωοειδές τρήμα και μεσοκολπικό έλλειμα
Ανοικτό ωοειδές τρήμα και μεσοκολπικό έλλειμα

Τι είναι ένα ωοειδές τρήμα

Ένα ωοειδές τρήμα είναι ένα μικρό άνοιγμα μέσα στην καρδιά. Το άνοιγμα είναι μεταξύ δυο θαλάμων της καρδιάς, οι οποίοι ονομάζονται ο δεξιός κόλπος και ο αριστερός κόλπος. Ένα ωοειδές τρήμα επιτρέπει τη ροή του αίματος μεταξύ των δυο κοιλοτήτων.

Η καρδιά έχει τέσσερεις κοιλότητες, δυο δεξιές, ο δεξιός κόλπος και η δεξιά κοιλία (Δεξιά Καρδιά) και δυο αριστερές, ο αριστερός κόλπος και η αριστερή κοιλία (Αριστερή Καρδιά). Κανονικά, μόνο οι κόλποι με τις κοιλίες έχουν επικοινωνία με τις λεγόμενες κολποκοιλιακές βαλβίδες που επιτρέπουν τη διέλευση του αίματος από τους κόλπους στις κοιλίες. Μεταξύ κόλπων και μεταξύ κοιλιών, κανονικά, δεν υπάρχει επικοινωνία.

Όλοι οι άνθρωποι στην εμβρυϊκή ζωή τους έχουν ανοιχτό το ωοειδές τρήμα-δηλαδή ένα άνοιγμα μεταξύ των δυο κόλπων, το οποίο δημιουργείται από δύο φύλλα μυοκαρδιακού ιστού που μεγαλώνουν για να ενωθούν και να κλείσουν αυτήν την οπή και σχηματίζουν το μεσοκολπικό διάφραγμα. Όταν τα δύο αυτά φύλλα ενωθούν και εφάπτονται το ένα πάνω στο άλλο, αλλά μεταξύ τους περνάει ποσότητα αίματος, τότε η κατάσταση ονομάζεται ανοικτό ωοειδές τρήμα. Ενώ, εάν τα δύο αυτά φύλλα δεν ενωθούν και αφήσουν μεταξύ τους μια οπή, τότε αυτό ονομάζεται μεσοκολπική επικοινωνία.
Στην πράξη, επειδή και οι δυο καταστάσεις έχουν σχεδόν την ίδια πορεία, συμπτώματα και αντιμετώπιση θα ονοματίζονται ως μία επικοινωνία μεταξύ κόλπων (Μεσοκολπική Επικοινωνία). Η επικοινωνία αυτή είναι απαραίτητη για την εμβρυϊκή κυκλοφορία και την επιβίωση του εμβρύου. Ο τρόπος, με τον οποίο κυκλοφορεί το αίμα στην εμβρυική ζωή, είναι διαφορετικός από αυτόν μετά τη γέννηση.
Μετά τη γέννηση, χάρη στον τρόπο της ανατομικής κατασκευής του ωοειδούς τρήματος και στην αλλαγή των πιέσεων της καρδιάς, η μεσοκολπική αυτή επικοινωνία κανονικά κλείνει αυτομάτως μέσα σε 10 ημέρες περίπου. Και μερικές φορές, μπορεί να αργήσει και να κλείσει μετά την ηλικία 2-3 χρόνων. Αυτόματο κλείσιμο ή μια μείωση σε μέγεθος είναι πιο πιθανό να συμβεί σε νεότερους ασθενείς και εκείνοι με οπές λιγότερο από 7 έως 8 mm σε διάμετρο. Σε αρκετά άτομα αυτό το άνοιγμα δεν κλείνει και παραμένει ανοικτό στο περίπου 30 % των περιπτώσεων.

Ποιες είναι οι αιτίες
Γενετικές ανωμαλίες: υπάρχουν κάποιες καταστάσεις που χαρακτηρίζονται από κάποια γενετική ανωμαλία και συνδυάζονται με ελλείμματα μεσοκολπικού διαφράγματος όπως:
Holt-Oram (heart-hand) σύνδρομο: προσβάλλονται τα άνω άκρα.
Μεταλλάξεις στο γονίδιο GATA4.
Μεταλλάξεις στον παράγοντα μεταγραφής NKX2-5 και άλλες ανωμαλίες.
Συγγενείς καρδιοπάθειες: είναι άλλες ανωμαλίες καρδιάς που κληρονομούνται και συνδυάζονται με ανοικτό ωοειδές τρήμα.
Άγνωστη αιτιολογία

Ποια είναι τα συμπτώματα
Συνήθως οι ασθενείς είναι ασυμπτωματικοί.
Όταν η διαφυγή αίματος γίνει μεγαλύτερη και αυξηθούν οι πιέσεις στις δεξιές κοιλότητες της καρδιάς, τότε εμφανίζονται συμπτώματα, όπως εύκολη κόπωση, αίσθημα παλμών, δύσπνοια. Ωστόσο, ορισμένοι ασθενείς είναι ασυμπτωματικοί μέχρι και ηλικία 60 ετών και άνω.
Δύσπνοια εύκολη κόπωση και κυάνωση: όταν εμφανιστούν, σημαίνει ότι η κατάσταση έχει φτάσει στο να αυξηθεί η πίεση στις αρτηρίες των πνευμόνων, με αποτέλεσμα να αυξηθεί η πίεση σε αυτά, με αποτέλεσμα αυτοί οι ασθενείς να έχουν πνευμονική υπέρταση, που είναι μια βαριά κατάσταση.
Αίσθημα παλμών και αρρυθμίες είναι συχνά ενοχλήματα. Οι αρρυθμίες είναι, ως επί το πλείστον, ακίνδυνες για τη ζωή.
Αγγειακό εγκεφαλικό εμβολικό επεισόδιο – Ασθενείς με ωοειδές τρήμα (PFO) ή πολύ λιγότερο με ASD βρίσκονται σε κίνδυνο για εγκεφαλικό επεισόδιο, λόγω της λεγόμενης παράδοξης εμβολής. Είναι ένα εγκεφαλικό επεισόδιο, συνήθως, παροδικό ισχαιμικό, που η αιτία του είναι θρόμβος-πήγμα που προέρχεται από μεταφορά του, μέσω της μεσοκολπικής επικοινωνίας από τη δεξιά καρδιά στην αριστερή και μετά στον εγκέφαλο. Το πήγμα αυτό δημιουργείται, συνήθως, στις φλέβες των ποδιών από φλεβική ανεπάρκεια, εγκυμοσύνη, τραυματισμούς και άλλα. Που σημαίνει ότι δεν αφήνει συμπτώματα μετά το πέρας 24ωρου και εντοπίζεται μόνο με μαγνητική αγγειογραφία εγκεφάλου.
Ημικρανίες – Οι έρευνες και τα στοιχεία είναι αντικρουόμενα, εάν η ημικρανία σχετίζεται με μεσοκολπική επικοινωνία.
Ο ιατρός θα ρωτήσει για κληρονομικότητα με καρδιοπάθειες στην οικογένεια. Θα εξετάσει τον ασθενή με ακουστικά, στην καρδιά και το θώρακα. Από την εξέταση αυτή, τις περισσότερες φορές, ανευρίσκεται το λεγόμενο φύσημα και άλλα χαρακτηριστικά ευρήματα για την πάθηση αυτή.

Με ποιον τρόπο γίνεται η διάγνωση
Για τη διάγνωση αρκούν, συνήθως, το ηλεκτροκαρδιογράφημα και, βεβαίως, η πιο σημαντική εξέταση για να τεθεί η διάγνωση είναι το υπερηχογράφημα καρδιάς.
Για καλύτερη απεικόνιση του ανοίγματος αυτού εκτελείται το λεγόμενο διοισοφάγειο υπερηχογράφημα καρδιάς. Είναι μια τεχνική που μοιάζει με τη γαστροσκόπηση, κατά την οποία ο αισθητήρας κατεβαίνει δια μέσου του οισοφάγου και πλησιάζει την καρδιά πολύ κοντά και έτσι μπορούμε να δούμε πολύ καλά όλες τις δομές της καρδιάς, να καταλάβουμε εάν αυτό είναι ένα ανοικτό ωοειδές τρήμα ή μεσοκολπική επικοινωνία και ποιες είναι οι διαστάσεις της.
Σε δύσκολες περιπτώσεις μπορεί να χρησιμοποιηθεί μαγνητική τομογραφία καρδιάς.

Πρόγνωση, πορεία
Η φυσική πορεία των μεμονωμένων επικοινωνιών ποικίλλει ανάλογα: μπορεί να γίνει αυτόματο κλείσιμο, καμία αλλαγή ή και διεύρυνση του ανοίγματος. Αυτόματο κλείσιμο είναι πιο πιθανό να συμβεί σε νεότερους ασθενείς με μικρές διαφυγές. Σε ασθενείς με μέτριες έως μεγάλες διαφυγές αυξάνει ο κίνδυνος της διαφυγής του αίματος από την αριστερή καρδιά με την ηλικία, με αποτέλεσμα αυξημένο κίνδυνο ανάπτυξης καρδιακής ανεπάρκειας, αρρυθμιών και πνευμονικής υπέρτασης.

Θεραπεία
Μια τυχαία ανακάλυψη του ανοικτού τρήματος, χωρίς συμπτώματα ή επιπλοκές, δεν απαιτεί αντιμετώπιση.
Εάν ένα ‘’ανοικτό ωοειδές τρήμα’’ σχετίζεται αιτιολογικά με ένα εμβολικό επεισόδιο στον εγκέφαλο, τότε υπάρχουν πολλές διχογνωμίες σχετικά με την αντιμετώπιση. Η θεραπεία περιλαμβάνει αντιθρομβωτικά φάρμακα και το κλείσιμο του ανοίγματος είτε διαδερμικά από το πόδι μέσω μεγάλων αγγείων είτε με επέμβαση ανοικτής καρδιάς.
Επίσης, σε περιπτώσεις με μεγάλα ανοίγματα, που αρχίζουν οι επιπλοκές, δηλαδή η διαφυγή του αίματος είναι τόσο μεγάλη που η δεξιά καρδιά διατείνεται, αυξάνεται η πίεση στην πνευμονική αρτηρία και προκαλείται καρδιακή ανεπάρκεια. Στις περιπτώσεις αυτές, χρειάζεται επέμβαση για να κλείσει το άνοιγμα. Οι ασθενείς μπορεί να είναι ασυμπτωματικοί ή να έχουν δύσπνοια, αίσθημα παλμών, εύκολη κόπωση και παράδοξες εμβολές.

Εάν η κατάσταση είναι πολύ προχωρημένη, όταν, δηλαδή, αναπτυχθεί μην αναστρέψιμη πνευμονική υπέρταση, τότε η επέμβαση σύγκλησης του τρήματος αντενδείκνυται και η θεραπεία είναι συντηρητική.

Γιώργος Μιχαηλίδης – Καρδιολόγος

About the author