Αντιμετωπίζοντας την ξηροφθαλμία

Αντιμετωπίζοντας την ξηροφθαλμία
Αντιμετωπίζοντας την ξηροφθαλμία

Αισθάνεστε τσιμπήματα ή κάψιμο στα μάτια; Έχετε φαγούρα στα μάτια;
Αισθάνεστε τα μάτια σας ξηρά και κουρασμένα κατά το τέλος της ημέρας;
Είναι τα μάτια σας κόκκινα;

Εάν τα συμπτώματα αυτά σάς είναι οικεία, πιθανώς υποφέρετε από ξηροφθαλμία. Μην ανησυχείτε! Το 30% του πληθυσμού εμφανίζει ξηροφθαλμία, τουλάχιστον, μια φορά στη διάρκεια του βίου του.

Η ξηροφθαλμία, η οποία είναι επίσης γνωστή και ως Ξηρά Κερατοεπιπεφυκίτιδα, Ξηρά Κερατίτιδα, Σύνδρομο Ξηρότητας ή απλώς ξηροί οφθαλμοί, παρατηρείται, όταν υπάρχει κάποιου είδους ανεπάρκεια στην ποσότητα ή ποιότητα των δακρύων.

Μία εξέταση από τον οφθαλμίατρο μπορεί εύκολα να θέσει τη διάγνωση της ξηροφθαλμίας. Υπάρχουν επιπλέον κάποια test που μετρούν την ποσότητα και την ποιότητα των δακρύων (Schirmertest, BUT), όπως επίσης και τις επιπτώσεις της ξηροφθαλμίας στον κερατοειδή και τον επιπεφυκότα. Είναι απλά test, που γίνονται από τον οφθαλμίατρο στο ιατρείο και αναδεικνύουν ή επιβεβαιώνουν τη διάγνωση.

Τα δάκρυα παράγονται με δύο διαφορετικούς τρόπους. Κατά τον πρώτο τρόπο, παράγονται δάκρυα σε αργό, σταθερό ρυθμό και η παραγωγή αυτή ευθύνεται για τη φυσιολογική εφύγρανση του οφθαλμού. Κατά τον δεύτερο τρόπο, παράγονται μεγάλες ποσότητες δακρύων ως απάντηση σε ερεθισμό του οφθαλμού ή σε συναισθηματική φόρτιση. Τα δάκρυα που επαλείφουν το μάτι μας αποτελούνται από 3 στιβάδες. Η εξωτερική στιβάδα είναι η λιπώδης, η οποία ευθύνεται για τη λείανση της οφθαλμικής επιφάνειας και τη μείωση της εξατμίσεως των δακρύων. Η ενδιάμεση υδαρής στιβάδα αποτελεί το μεγαλύτερο μέρος της δακρυϊκής στιβάδας και είναι αυτή που «ξεπλένει» και απομακρύνει ξένα σώματα και ερεθιστικές ουσίες από το μάτι. Τέλος, η εσωτερική βλεννώδης στιβάδα χρησιμεύει, ώστε η υδαρής στιβάδα να καλύψει ομοιόμορφα και να προσκολληθεί στον κερατοειδή και τον επιπεφυκότα.
Η παραγωγή δακρύων φυσιολογικά ελαττώνεται, καθώς μεγαλώνουμε σε ηλικία. Παρά το γεγονός ότι η ξηροφθαλμία μπορεί να επέλθει τόσο σε άνδρες, όσο και σε γυναίκες κάθε ηλικίας, οι γυναίκες ενοχλούνται περισσότερο, με αποτέλεσμα τα μάτια τους να δείχνουν άτονα και κουρασμένα. Αυτό παρατηρείται, κυρίως, μετά την εμμηνόπαυση (45-50 έτη). Σήμερα, η ξηροφθαλμία και η κούραση στα μάτια παρατηρείται από πολύ μικρότερες ηλικίες και ο λόγος είναι απλός: το περιβάλλον, οι πολλές ώρες δουλειάς, η χρήση Η/Υ, η χρήση smartphones και το συχνό μακιγιάζ κουράζουν τα μάτια και τα κάνουν να δείχνουν άτονα.
Ποιά είναι τα συχνότερα αίτια της ξηροφθαλμίας;
Η ελαττωμένη παραγωγή δακρύων με την πάροδο της ηλικίας
Οι αραιοί βλεφαρισμοί (ανοιγοκλείσιμο των βλεφάρων)
Ρευματικά ή άλλα συστηματικά νοσήματα, όπως για παράδειγμα η ρευματοειδής αρθρίτις, ο σακχαρώδης διαβήτης, οι νόσοι του θυρεοειδούς κ.ά.
Δερματικά νοσήματα
Ορμονικές μεταβολές (π.χ. εμμηνόπαυση)
Νευρολογικές διαταραχές (π.χ. μετά από εγκεφαλικό επεισόδιο)
Ορισμένες κατηγορίες φαρμάκων (Ορισμένα φάρμακα, όπως είναι τα αντιισταμινικά για τις αλλεργίες, ενδέχεται να σας προκαλέσουν ξηροφθαλμία, ακριβώς επειδή είναι σχεδιασμένα να στεγνώνουν τα ιγμόρεια. Το ίδιο κάνουν και ορισμένα αντισυλληπτικά χάπια. Γι’ αυτό καλό θα ήταν να απευθυνθείτε στο γιατρό σας για μία πιο εμπεριστατωμένη άποψη, αλλά και προτάσεις για μία εναλλακτική φαρμακευτική αγωγή.
Κακή ή πλημμελής διατροφή
Κλιματολογικές συνθήκες (π.χ. ξηρή ατμόσφαιρα σε σπίτια με κλιματιστικά, πτητικά καθαριστικά κ.λπ.)
Περιβαλλοντική μόλυνση (π.χ. τρύπα του όζοντος, σκόνη, καυσαέρια)
«Οπτική» εργασία σε ηλεκτρονικό υπολογιστή (λόγω αραιών βλεφαρισμών)
Χρήση φακών επαφής (Η παρατεταμένη χρήση φακών επαφής, μειώνει την οξυγόνωση του κερατοειδούς και συρρικνώνει το δακρυϊκό φιλμ στον κερατοειδή).

Ποιά είναι τα σημαντικότερα συμπτώματα της ξηροφθαλμίας;
Αίσθημα ξηρότητας στα μάτια
Αίσθημα άμμου ή γενικά ξένου σώματος
Αίσθημα καύσου (κάψιμο στα μάτια)
Αυξημένη ευαισθησία στο φως
Υπερβολική παραγωγή δακρύων, ως αντίδραση στην ξηρότητα (επιφορά)
Αίσθημα κολλωδών βλεφάρων (βλέφαρα που κολλάνε στο μάτι κατά τους βλεφαρισμούς)
Κουρασμένα μάτια

Πώς μπορείτε να προστατεύσετε
τα μάτια σας!
Κάντε ένα διάλειμμα από την οθόνη: Οι ειδικοί επιμένουν ότι, τα μάτια χρειάζονται, τουλάχιστον, 1 λεπτό διαλείμματος για κάθε μία ώρα, που αφιερώνετε μπροστά στην οθόνη.
Ω3 για τα μάτια: Οι μητέρες σε όλον τον κόσμο επέμεναν και θα επιμένουν ότι το ψάρι κάνει καλό στα μάτια. Και φυσικά δεν έχουν άδικο. Τα Ω3 λιπαρά οξέα, που βρίσκονται σε αφθονία στα ψάρια, συμβάλλουν σημαντικά στη μείωση των λοιμώξεων του οργανισμού στο σύνολο, ειδικότερα δε, στην περιοχή των ματιών.
Τα Ω3 λιπαρά οξέα θεωρούνται πλέον απαραίτητο καθημερινό συμπλήρωμα διατροφής για όλους.
Η συνεχής χρήση των Ω3 προϋποθέτει την πλήρη απουσία, έστω και ελάχιστης ποσότητας τοξικών βαρέων μετάλλων, που περιέχονται στα ιχθυέλαια. Αναζητήστε σκευάσματα Ω3 με φυτικό μείγμα Ω3 λιπαρών που συνδυάζει όλες τις ευεργετικές ιδιότητές τους.
Να βγάζετε τους φακούς επαφής.
Προσοχή στο περιβάλλον: Το ξηρό περιβάλλον επιδεινώνει την ξηροφθαλμία. Η χρήση του air-condition και του καλοριφέρ, ιδιαίτερα κατά τους χειμερινούς μήνες, δημιουργεί ξηροφθαλμία, καθώς η υγρασία στο περιβάλλον, εξατμίζεται. Σε τέτοια περίπτωση, καλό θα ήταν να χρησιμοποιήσετε έναν υγραντήρα, ο οποίος θα διαμορφώσει ένα πιο υγρό κλίμα μέσα στο σπίτι σας.
«Ψεύτικα» δάκρυα (Τεχνητά δάκρυα): Τα τεχνητά δάκρυα είναι ένας ενδεδειγμένος τρόπος αντιμετώπισης της ξηροφθαλμίας και διάφορων ερεθισμών των ματιών. Διακρίνονται σε κυτταρίνες, πολυβινυλικές αλκοόλες, carbomer και το υαλουρονικό οξύ. Τα συστατικά των υποκατάστατων δακρύων είναι ιξώδη υγρά ή γέλες που μετά την τοπική χορήγηση, εξαπλώνονται ταχέως επί του επιπεφυκότος και του κερατοειδούς και δεν αφήνουν ραβδώσεις στο μάτι. Σχηματίζουν ένα προστατευτικό στρώμα με μακρύ χρόνο επαφής με τον κερατοειδή. Για ελαφριάς μορφής ξηροφθαλμία, μπορείτε να προμηθευτείτε από το φαρμακείο τα τεχνητά δάκρυα, χωρίς συνταγή γιατρού. Tα πιο σύγχρονα υποκατάστατα δακρύων περιέχουν άλατα υαλουρονικού οξεός, συνήθως υαλουρονικό νάτριο και μάλιστα είναι υποτονικά διαλύματα. Η σύνθεσή τους, τούς επιτρέπει να εξουδετερώνουν γρήγορα την υπερτονικότητα των δακρύων.

Για τις βαριές μορφές ξηροφθαλμίας, είναι μερικές φορές απαραίτητη η απόφραξη του πόρου που απομακρύνει τα δάκρυα από το μάτι. Με την απόφραξη του δακρυϊκού πόρου αυξάνεται η ποσότητα των δακρύων, καθώς μειώνεται η παροχέτευση αυτών. Προτού διενεργηθεί μόνιμη απόφραξη του δακρυϊκού πόρου, πραγματοποιείται προσωρινή απόφραξη με την εισαγωγή βύσματος (το οποίο διαλύεται σε μερικές ημέρες) στο δακρυϊκό πόρο, ώστε να ελεγχθεί το κατά πόσον η μόνιμη απόφραξη θα οδηγήσει, εν τέλει, στην αντιμετώπιση της ξηροφθαλμίας. Για τους χρονίως πάσχοντες από ξηροφθαλμία, ενδέχεται να συσταθεί χειρουργική επέμβαση.

Αν η ξηροφθαλμία δεν αντιμετωπιστεί εγκαίρως, τα συμπτώματά της επιτείνονται. Το αίσθημα ξένου σώματος και η αίσθηση ξηρότητας στα μάτια επιδεινώνονται και στη συνέχεια εξελίσσονται σε πόνο και αίσθημα καύσου (κάψιμο). Για το λόγο αυτό, θα πρέπει, πάντοτε, να αναγνωρίζετε τα προειδοποιητικά συμπτώματα της ξηροφθαλμίας και να απευθύνεστε στον οφθαλμίατρό σας.

Κατερίνα Κωσταβασίλη
Φαρμακοποιός

Πηγές: www.galinos.gr, www.in.grwww.wikipedia.gr

About the author