Κόπωση, Ένα σύνθετο παθολογικό πρόβλημα.

Κόπωση, Ένα σύνθετο παθολογικό πρόβλημα.
Κόπωση, Ένα σύνθετο παθολογικό πρόβλημα.

Η κόπωση χαρακτηρίζεται από πτώση των επιπέδων ενέργειας του σώματος, η οποία ενίοτε είναι τόσο σοβαρή, που καθιστά αδύνατη την τέλεση καθημερινών συνήθων δραστηριοτήτων. Η κόπωση μπορεί να είναι παροδική ή χρόνια.

Συνήθεις παράγοντες και νοσήματα που προκαλούν παροδική κόπωση είναι οι κοινές ιώσεις, το stress, τα πολύωρα ταξίδια, ιδιαίτερα μεταξύ χωρών με διαφορά ώρας, οι περίοδοι ανεπαρκούς ύπνου. Όταν η κόπωση επιμένει για χρονικό διάστημα άνω του εξαμήνου και δεν υποχωρεί με απλά μέτρα (π.χ. ξεκούραση, τέλεση αγχολυτικών δραστηριοτήτων), πρόκειται για το παθολογικό πρόβλημα της χρόνιας κόπωσης.

Η εξασφάλιση φυσιολογικής ενεργειακής εφεδρείας είναι μία σύνθετη ανθρώπινη λειτουργία που προϋποθέτει την ομαλή συνεργασία μιας ποικιλίας οργανικών συστημάτων. Ορμόνες της κυκλοφορίας, νευρωνικές συνδέσεις των ιστών με τον εγκέφαλο συνεργάζονται αρμονικά, για να ρυθμιστεί η ομαλή λειτουργία των εργοστασίων παραγωγής ενέργειας των κυττάρων, των μιτοχονδρίων. Η τροφοδοσία των μιτοχονδρίων με επαρκές οξυγόνο και θρεπτικά συστατικά, για να γίνουν οι καύσεις και να παραχθεί τριφωσφορική αδενοσίνη ATP, είναι ζωτική για τη λειτουργία τους. Η επάρκεια του ύπνου και η ομαλή λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος και των απεκκριτικών οργάνων είναι σημαντικά για την εξουδετέρωση των τοξινών και παραπροϊόντων της καύσης, που παράγουν τα μιτοχόνδρια κατά τη λειτουργία τους. Ως καταληκτικό σημείο του κύκλου της ροής ενέργειας στον άνθρωπο, το μυϊκό σύστημα και τα νευρικά κύτταρα πρέπει να ανταποκρίνονται με επάρκεια στις εντολές του εγκεφάλου για κίνηση ή διανοητική συγκέντρωση. Νοσήματα, όπως η αναιμία, οι ορμονικές διαταραχές, οι χρόνιες φλεγμονές, το σύνδρομο χρόνιας κόπωσης, τα ψυχιατρικά σύνδρομα, ο καρκίνος, οι ελλείψεις βιταμινών και ιχνοστοιχείων, οι αλλοιώσεις του ανοσοποιητικού συστήματος, οι παθήσεις του κυκλοφορικού συστήματος, οι αναπνευστικές παθήσεις, η υπερκόπωση, η χρήση τοξικών ουσιών διαταράσσουν ένα ή περισσότερα σημεία του κύκλου της ροής της ενέργειας στον άνθρωπο.
Το ιδιοπαθές σύνδρομο χρόνιας κόπωσης χαρακτηρίζεται από γενικευμένη κόπωση, η οποία δεν οφείλεται σε συγκεκριμένο υποκείμενο παράγοντα ή νόσο και χαρακτηρίζεται από ταυτόχρονη παρουσία τεσσάρων ή περισσοτέρων από τα παρακάτω σημεία που εκτίθενται παρακάτω. Στο σύνδρομο αυτό μπορεί να εμφανιστούν:
Μυϊκοί πόνοι.
Πόνοι στις αρθρώσεις.
Ευαίσθητοι τραχηλικοί ή μασχαλιαίοι λεμφαδένες.
Πονόλαιμος.
Διαταραχές της μνήμης και της συγκέντρωσης που δεν προκαλούνται από φάρμακα, αλκοόλ ή ουσίες.
Ύπνος που δεν ξεκουράζει.
Κακουχία μετά από άσκηση.
Εμφάνιση πονοκεφάλου που δεν προϋπήρχε.

Στο ιδιοπαθές σύνδρομο χρόνιας κόπωσης, το οποίο συχνά για λόγους απλούστευσης αποκαλείται σύνδρομο χρόνιας κόπωσης, μελέτες αναδεικνύουν την παρουσία φλεγμονής ή ανωμαλίας του ανοσοποιητικού συστήματος, που προκαλεί άθροιση βλαπτικών παραγόντων και δυσλειτουργία μιτοχονδρίων. Αρκετές φορές, πριν την εμφάνιση του συνδρόμου, προηγείται λοιμώδες νόσημα που καταπονεί τον οργανισμό. Ειδικές λήψεις μαγνητικής τομογραφίας αναδεικνύουν αλλοιώσεις στη λευκή ουσία, ιδίως, στους πρόσθιους λοβούς των ασθενών. Όταν υπάρχει αυξημένη νευροφυτική ευαισθησία ή αναφορά σημαντικού ψυχικού τραύματος, το σύνδρομο χρόνιας κόπωσης μπορεί να εμφανίζεται στον ασθενή, στα πλαίσια ψυχοσωματικών παθολογικών εκδηλώσεων και συμπτωμάτων. Το σύνδρομο κόπωσης, συχνά, συνυπάρχει με σπαστική κολίτιδα, που χαρακτηρίζεται από λειτουργική υπερευαισθησία του εντέρου, ή με ινομυαλγία, που χαρακτηρίζεται από επίμονο χρόνιο άλγος, φαινόμενα που υποδεικνύουν κοινή παθοφυσιολογική βάση σε αυτές τις διαταραχές.

ΘΕΡΑΠΕΙΑ
Παράλληλα με τη σωστή θεραπεία του υποκείμενου παράγοντα, η τροποποίηση συνηθειών της καθημερινότητας συντελεί στην αποκατάσταση της κόπωσης και στην άριστη δράση της ενδεικνυόμενης θεραπείας. Σημαντικά μέτρα που πρέπει να τηρούν οι πάσχοντες κατά την καθημερινότητα στις περιπτώσεις αυτές, εκτός από τη λήψη της ενδεικνυόμενης θεραπευτικής αγωγής είναι:

1. Πρέπει να αποφεύγουν, όσο γίνεται, την καθιστική ζωή. Η καθημερινή βάδιση, ιδιαίτερα, όταν γίνεται υπό το φυσικό φως του ήλιου, έχει πολλές ευεργετικές δράσεις στα σύνδρομα κόπωσης. Με τη βάδιση σταθεροποιείται το νευροφυτικό και ορμονικό σύστημα, τονώνεται η κυκλοφορική επάρκεια, ενώ η βιταμίνη D, η παραγωγή τής οποίας επάγεται κατά την έκθεση στο ηλιακό φως, έχει ευεργετικές επιδράσεις σε όλο το σώμα.

2. Πρέπει να αποφεύγουν τις απότομες αυξομειώσεις βάρους και τις μονομερείς δίαιτες. Να κάνουν διατροφή ισορροπημένη σε θερμίδες και χαμηλή σε κορεσμένα και trans λιπαρά, τα οποία ανευρίσκονται κλασικά στο βούτυρο, τα ζωικά λίπη, τις μαργαρίνες, αλλά και στα φυτικά έλαια των τυποποιημένων προϊόντων και των εστιατορίων. Τρόφιμα και ποτά που αυξάνουν τις ενεργειακές εφεδρείες του σώματος και σταθεροποιούν το ανοσοποιητικό σύστημα, το οποίο έχει σημαντικό ρόλο στην εκδήλωση της χρόνιας κόπωσης, είναι τα φρέσκα φρούτα, τα λαχανικά, οι ντομάτες, τα καρότα, τα ψάρια, το extra παρθένο ελαιόλαδο, το γιαούρτι, το ξινόγαλα, το κακάο (όχι πάνω από ένα φλιτζάνι ημερησίως), το πράσινο τσάι (όχι πάνω από ένα φλιτζάνι ημερησίως), ο καφές (όχι πάνω από ένα φλιτζάνι ημερησίως). Πρέπει να αποφεύγουν την κατάχρηση αλκοόλ, ποτών τύπου cola και γλυκών. Εάν σας αρέσουν τα γλυκά, προτιμήστε τη μαύρη σοκολάτα με υψηλή περιεκτικότητα σε κακάο. Η μεσογειακή διατροφή που χαρακτηρίζεται από άφθονη κατανάλωση φρούτων, λαχανικών, συστηματική κατανάλωση οσπρίων, extra παρθένου ελαιόλαδου ψωμιού ολικής άλεσης, είναι το συνιστώμενο διατροφικό μοντέλο. Μετά από τη σωστή ιατρική εξέταση, το γενικό αυτό διατροφικό πρόγραμμα τροποποιείται με εξατομικευμένες διατροφικές παρεμβάσεις και χορήγηση διατροφικών συμπληρωμάτων και φυσικών φαρμάκων εναλλακτικής ιατρικής υψηλής ενέργειας.

3. Πρέπει να φροντίζουν να κοιμούνται επαρκώς και να έχουν σταθερά ωράρια αφύπνισης, κατάκλισης και γευμάτων. Το σύνηθες ωράριο ύπνου που απαιτείται στον ενήλικο είναι επτά – οκτώ ώρες, αλλά αυτό δύναται να παρουσιάσει διαφοροποιήσεις, ανάλογα με την ηλικία και ιδιοσυγκρασιακές παραμέτρους. Η σταθερότητα των ωραρίων σταθεροποιεί το νυχτερινό βηματοδότη ύπνου και την ορμονική έκκριση.

4. Πρέπει να εντοπίσουν και να εξασκήσουν αγχολυτικές δραστηριότητες. Παρά το γεγονός, ότι η πλειοψηφία των συνδρόμων κόπωσης δεν έχει αμιγές ψυχιατρικό υπόστρωμα (και για τούτο τα ψυχοφάρμακα παρουσιάζουν μέτρια ή καμία αποτελεσματικότητα), η αποφυγή του stress έχει ευεργετικές ψυχοσωματικές επιδράσεις.

5. Πρέπει να αποφεύγουν το κάπνισμα. Το κάπνισμα μειώνει την αναπνευστική εφεδρεία του οργανισμού και μπορεί να ελαττώσει σημαντικά την επάρκεια του προσφερόμενου στα κύτταρα οξυγόνου. Το οξυγόνο είναι σημαντικό για τη σωστή επιτέλεση της πλειοψηφίας των βιοχημικών αντιδράσεων που γίνονται στο ανθρώπινο σώμα και την παροχή υψηλής ενεργειακής εφεδρείας.

Αναστασία Μοσχοβάκη, Ιατρός Ειδική Παθολόγος

https://www.facebook.com/DrAnastasiaMoschovaki

About the author