Λεμφοίδημα

Λεμφοίδημα
Λεμφοίδημα

Λεμφοίδημα (Lymphaedema) είναι κάθε πρήξιμο στα άνω ή κάτω άκρα του ανθρώπινου σώματος, το οποίο προκαλείται από δυσλειτουργία ή βλάβη των λεμφαγγείων.

Λεμφικό σύστημα
Το λεμφικό σύστημα αποτελείται από τα λεμφικά τριχοειδή, τα οποία διακλαδίζονται στους ιστούς του σώματος. Αυτά συνδυάζονται και σχηματίζουν τα λεμφαγγεία. Μέσα από τα λεμφαγγεία διέρχεται η λέμφος, η οποία είναι ένα υγρό αποτελούμενο από πρωτεΐνες, νερό, άλατα, λιπίδια και απόβλητες ουσίες των κυττάρων. Η λέμφος περνάει στους λεμφαδένες, οι οποίοι είναι οι ηθμοί των λεμφαγγείων και βρίσκονται, κυρίως, στις εκφύσεις των άκρων (μασχάλη, βουβωνική περιοχή). Εκεί απομακρύνονται οι άχρηστες ουσίες από τη λέμφο και στη συνέχεια αυτή περνάει και πάλι στην κυκλοφορία.

Τύποι Λεμφοιδήματος
Α. Πραγματικό λεμφοίδημα (δηλαδή οφείλεται σε μηχανική λεμφική ανεπάρκεια).
1.Πρωτοπαθές ή πρώιμο λεμφοίδημα, δηλαδή είναι γενετικοί οι λόγοι, που ο ασθενής έχει λεμφοίδημα, αφού γεννήθηκε χωρίς αρκετά λεμφαγγεία.
2.Δευτεροπαθές ή όψιμο λεμφοίδημα, δηλαδή υπάρχει συγκεκριμένη αιτία που προκάλεσε το λεμφοίδημα όπως π.χ: μια μόλυνση, στην περίπτωση της λεμφαγγειίτιδας από μύκητες, βακτήρια, παράσιτα ή ιούς
μετά από χειρουργείο
μετά από έναν τραυματισμό
μετά από ακτινοθεραπεία
μετά από αφαίρεση κακοήθους όγκου

Σε μία μαστεκτομή που ακολουθείται από ακτινοθεραπεία, πρέπει να αναμένεται λεμφοίδημα στο προσβεβλημένο άνω άκρο και στο τεταρτημόριο του κορμού σε περίπου 30 με 40% των περιπτώσεων.

Κακοήθης ενδολεμφική εξάπλωση του όγκου, δηλαδή συμπίεση των λεμφαγγείων από τον όγκο.
Β. Φλεβικό λεμφοίδημα, δηλαδή οίδημα υψηλής φλεβικής πίεσης (φλεβίτιδα) και διαταραχή της λειτουργίας των λεμφαγγείων, το οποίο προκύπτει από ανεπάρκεια των βαλβίδων.

Διάγνωση
Η διάγνωση του λεμφοιδήματος μπορεί να γίνει με βάση το ιστορικό του ασθενούς και την κλινική εξέταση. Όταν υπάρχει αμφιβολία για την αιτία του πρηξίματος, τότε υπάρχουν εξετάσεις που μπορούν να γίνουν για περαιτέρω διερεύνηση. Η χρόνια φλεβική ανεπάρκεια μπορεί να αποκλεισθεί με triplex φλεβών, η πιθανή ύπαρξη μάζας στην κοιλιακή χώρα, που ασκεί πίεση στα λεμφαγγεία, μπορεί να αποκλεισθεί με έναν υπέρηχο ή με αξονική τομογραφία.
Για επιβεβαίωση της διάγνωσης του λεμφοιδήματος, μπορεί να γίνει σπινθηρογράφημα των λεμφαγγείων (ή λεμφαγγειογραφία με ραδιοϊσότοπα). Σε αυτήν την εξέταση, γίνεται ένεση πολύ μικρής ποσότητας ραδιενεργού υγρού μεταξύ των δακτύλων και των δυο ποδιών, το οποίο προσλαμβάνεται από το λεμφικό σύστημα. Λαμβάνονται εικόνες των κάτω μελών με γ-camera και μετράται η ταχύτητα, με την οποία μεταφέρεται το υγρό διαμέσου του λεμφικού συστήματος προς τα πάνω και προσδιορίζεται κάθε καθυστέρηση. Αυτή η εξέταση πρέπει να γίνεται σε εξαιρετικές περιπτώσεις, γιατί παρόλο που παρέχει μεγάλη ακρίβεια, ενέχει τον κίνδυνο να προκαλέσει ακόμη μεγαλύτερη ζημιά στα λεμφαγγεία.

Στάδια:
Στάδιο 0
Στο στάδιο αυτό, τα λεμφαγγεία έχουν τραυματιστεί και η λεμφική οδός έχει διαταραχθεί. Το οίδημα δεν είναι ακόμη ορατό, όμως οι ασθενείς βρίσκονται σε κίνδυνο ανάπτυξης λεμφοιδήματος, μήνες ή και χρόνια αργότερα. Σε περίπτωση εμφάνισης στοιχείων λεμφοιδήματος η άμεση αντιμετώπιση μπορεί να ελέγξει ικανοποιητικά την πρόοδο της νόσου.
Στάδιο Ι ή αναστρέψιμο στάδιο
Πρόκειται για αρχικό στάδιο λεμφοιδήματος, το οποίο αποκαθίσταται με ανύψωση του μέλους. Επίσης, εμφανίζεται εντύπωμα μετά από πίεση του δέρματος, που όμως εξαφανίζεται σχεδόν αμέσως. Η έγκαιρη θεραπεία σε αυτό το στάδιο μπορεί να ελέγξει συχνά την κατάσταση και να αποτρέψει την επιδείνωση του λεμφοιδήματος.

Στάδιο ΙΙ ή μη αναστρέψιμο στάδιο
Χαρακτηρίζεται από εμφάνιση έντονου οιδήματος. Δεν δημιουργείται εντύπωμα από πίεση του δέρματος, λόγω σκληρίας του μέλους. Αυτό συμβαίνει, λόγω σχηματισμού ουλώδους ιστού στο υποδόριο λίπος. Η ανύψωση του πάσχοντος άκρου δεν μειώνει το οίδημα.

Στάδιο ΙΙΙ
ή Λεμφοστατική Ελεφαντίαση
Είναι το πιο προχωρημένο στάδιο λεμφοιδήματος. Στο στάδιο αυτό υφίσταται εκτεταμένη ανάπτυξη ιστού με σκλήρυνση του δέρματος. Η υφή του δέρματος έχει μεταβληθεί και πρόκειται για μόνιμη κατάσταση.

Συμπτώματα:

  • αίσθημα βάρους, κάψιμο ή διόγκωση σε ένα άκρο του σώματος
  • πρήξιμο άκρου-αποτυπώματα στο δέρμα από εφαρμοστά ρούχα ή κοσμήματα
  • πόνος
  • Τα συμπτώματα μπορεί να γίνουν πιο έντονα, όταν ο καιρός είναι ζεστός, μετά από παρατεταμένη χρήση του συγκεκριμένου μέλους ή πριν την έμμηνο ρύση.

Αντιμετώπιση:
Η αντιμετώπιση του λεμφοιδήματος εξαρτάται από το στάδιο που βρίσκεται ο ασθενής. Στα αρχικά στάδια, πρέπει ο ασθενής να φροντίζει ιδιαίτερα το δέρμα του, έτσι ώστε να ενισχύεται ο επιδερμικός φραγμός και να αποφεύγεται η μόλυνση. Η άσκηση εμποδίζει το οίδημα, βοηθώντας την ορθή ροή της λέμφου από τα λεμφαγγεία και τη διατήρηση φυσιολογικού βάρους, δεδομένου ότι τα περιττά κιλά μπορούν να επιδεινώσουν το οίδημα. Η ανύψωση του πρησμένου μέλους βοηθάει στη μείωση του οιδήματος. Η χρήση επιδέσμου διαβαθμισμένης συμπίεσης στο πρησμένο μέλος βοηθάει στην αποβολή του περιττού υγρού και στη μείωση του οιδήματος. Ο επίδεσμος διαβαθμισμένης συμπίεσης συνδυάζεται συχνά με μασάζ λεμφικού τύπου (MANUAL LYMPHATIC DRAINAGE-MLD). Πρόκειται για ειδική τεχνική που περιλαμβάνει ήπιες κυκλικές μαλάξεις. χωρίς τη χρήση ελαίου στην προσβεβλημένη περιοχή, με σκοπό την απομάκρυνση του συσσωρευμένου υγρού. Το λεμφικό μασάζ αντενδείκνυται στην περίπτωση οξείας φλεγμονής (κυτταρίτιδας), κακοήθους όγκου, θρόμβωσης.

Σε περίπτωση, που το δέρμα στο πρησμένο άκρο είναι κόκκινο και ζεστό, καλό θα ήταν ο ασθενής να επικοινωνήσει με το γιατρό του, γιατί υπάρχει πιθανότητα να έχει πάθει κυτταρίτιδα (μία μόλυνση του δέρματος και του υποδόριου ιστού που χρήζει αντιβιοτικών). Γενικότερα, μολύνσεις του δέρματος πρέπει να αποφεύγονται και να αντιμετωπίζονται έγκαιρα, γιατί επιδεινώνουν το λεμφοίδημα.

Άλλη μορφή θεραπείας είναι η χρήση αντλίας με αεροθαλάμους διαλείπουσας συμπίεσης (External pneumatic compression-EPC). Πρόκειται για μία συσκευή με αεροθαλάμους που φουσκώνουν και ξεφουσκώνουν με συγκεκριμένο ρυθμό, έτσι ώστε να φύγει το περιττό υγρό. Τέλος, χειρουργική επέμβαση συνίσταται μόνον, όταν έχουν αποτύχει οι άλλες μορφές θεραπείας και πρόκειται για λεμφοίδημα μεγάλου βαθμού. Τότε μπορεί να γίνει περιμετρική λιποαναρρόφηση και μικροχειρουργική για να παρακαμφθούν τα αποκλεισμένα λεμφαγγεία.
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΊΑ: http://www.physio.gr/index.php/lemfidima/lephoidhma-katw-akrwn/item/330-diagnwsh-therapeia-lemphoidhmatos-katw-akrwn, https://el.m.wikipedia.org/wiki/Λεμφοίδημα, http://medlabgr.blogspot.com/2013/04/blog-post_11.html, canceraustralia.gov. au/ lemphoedema-what you need to know

Σιμόνη Ρες
Φαρμακοποιός
Φαρμακείο Κώνστα – Μανίκαρος

About the author