Νευρική ανορεξία: Ένας διατροφολόγος συμβουλεύει

Νευρική ανορεξία: Ένας διατροφολόγος συμβουλεύει
Νευρική ανορεξία: Ένας διατροφολόγος συμβουλεύει

Η νευρική ανορεξία ή ψυχογενής ανορεξία ή απλά, ανορεξία όπως συνηθίζεται να αναφέρεται, κατατάσσεται στις διαταραχές πρόσληψης τροφής μαζί με την επίσης γνωστή ψυχογενή βουλιμία. Οι δύο αυτές διαταραχές, είναι πολύ διαδεδομένες από τον 20ο αιώνα ενώ ήδη από τον 17ο αιώνα υπάρχουν αναφορές ιατρικών περιστατικών με διαταραχές στην πρόσληψη τροφής όπως η ανορεξία.

Ο όρος ψυχογενής ανορεξία, χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά από τον Sir William Gull, έναν από τους προσωπικούς γιατρούς της βασίλισσας Βικτωρίας στην Οξφόρδη το 1868. Ο όρος ψυχογενής ανορεξία έχει ελληνική προέλευση από το «αν-» (πρόθεμα που δηλώνει άρνηση) και το «όρεξις» (όρεξη), χαρακτηρίζοντας έτσι κάποιον που δεν έχει όρεξη να τραφεί.

Με τον όρο νευρική ή ψυχογενής ανορεξία αναφερόμαστε σε μια διατροφική διαταραχή κατά την οποία ο ασθενής αρνείται να διατηρήσει ένα φυσιολογικό βάρος σώματος και  παράλληλα διακατέχεται από έναν ακαταμάχητο μανιώδη φόβο για την απόκτηση σωματικού βάρους.

Με απλά λόγια ο άνθρωπος που πάσχει από νευρική ή ψυχογενής ανορεξία βλέπει τον εαυτό του στον καθρέφτη με πολλά παραπάνω κιλά και χρησιμοποιεί όποιο τρόπο θεωρεί σωστό για να αδυνατίσει. Αυτό το πετυχαίνει είτε με μανιώδης στερητικές δίαιτες, είτε με υπερβολική γυμναστική, είτε με εμετό τον οποίο ο ίδιος προκαλεί μετά από φαγητό.

Το άτομο με νευρική ανορεξία νιώθει πείνα αλλά δεν επιτρέπει στον εαυτό του την κατανάλωση μεγάλης ή ακόμα και κανονικής ποσότητας φαγητού με την αιτιολογία ότι θα πάρει παραπάνω βάρος ενώ ήδη στην πραγματικότητα, το βάρος του είναι κάτω από το φυσιολογικό. Οι θερμίδες που μπορεί να προσλαμβάνει μέσα στην ημέρα φτάνουν στο σύνολο τις 600-800 θερμίδες που ισοδυναμούν με ένα πρωινό με γάλα ή γιαούρτι , ένα μισό φρούτο στο δεκατιανό και για κυρίως γεύμα μια μερίδα ομελέτα ή μια χωριάτικη σαλάτα.

Πως θα καταλάβω αν κάποιος πάσχει από νευρική ανορεξία?

Α. Από τον τρόπο σκέψης του σχετικά με την εικόνα σώματός του.

Το άτομο με νευρική ανορεξία, κοιτάζει στον καθρέφτη το σώμα του και έχει την εντύπωση ότι βλέπει ένα σώμα με πολλά παραπάνω κιλά τα οποία τον στοιχειώνουν. Αντίθετα, το βάρος του σώματός του είναι πολύ παρακάτω από το κανονικό-φυσιολογικό για την ηλικία και το ύψος του. Όμως, αρνείται να διατηρήσει το βάρος του στα φυσιολογικά επίπεδα και προσπαθεί με έντονη γυμναστική και στερητικές δίαιτες να χάσει κιλά. Με αυτό τον τρόπο χάνει πολλά κιλά, παραπάνω από το φυσιολογικό,  φτάνοντας σε σημείο ασιτίας με το σώμα του σκελετωμένο και αδύναμο.

Β. Από τις αντιλήψεις και συνήθεις σκέψεις του.

Καθημερινά τον διακατέχουν ενοχικά συναισθήματα πάντα σε ότι σχετίζεται με το φαγητό. Κάνει σκέψεις όπως «αν το φάω αυτό δεν θα αρέσω σε κανέναν, θα παχύνω τόσο πολύ που δεν θα μπορώ ξανά να αδυνατίσω, αν φάω λίγο από αυτό δεν θα σταματήσω να τρώω και θα παχύνω, οι άνθρωποι που με πιέζουν να φάω θέλουν το κακό μου και να με βλέπουν να παχαίνω για να φαίνονται εκείνοι ομορφότεροι».

Γ. Από τις διατροφικές του συνήθειες.

Διαχωρίζουν τα τρόφιμα σε ασφαλή και μη ασφαλή. Μπορεί να θεωρούν ασφαλές να καταναλώσουν μια σαλάτα ή ένα μήλο αντί για μια κανονική ή μικρή μερίδα κοτόπουλου με πατάτες ή μπριάμ ή άλλου μαγειρεμένου φαγητού. Καταναλώνουν το φαγητό τους με αρκετά αργό ρυθμό κόβοντάς το σε πολύ μικρά κομμάτια. Δεν έχουν μεγάλη ποικιλία τροφίμων στην μέρα τους, ένα μήλο , μια σαλάτα και ένα γιαούρτι τους είναι αρκετά. Τέλος, όταν βρίσκονται για φαγητό έξω νιώθουν ενοχές και προσπαθούν να κρύψουν ή να πετάξουν το φαγητό που θα μείνει στο πιάτο τους.

Δ. Εμφανή συμπτώματα

Αισθητά και εμφανές μειωμένο σωματικό βάρος κάτω από τα επίπεδα του φυσιολογικού για την ηλικία και το ύψος τους.

Το σώμα εξασθενεί, δεν έχει ενέργεια στις αποθήκες του με αποτέλεσμα αυτό να παρατηρείται σε κάθε σημείο του ξεκινώντας από το πρόσωπο. Το δέρμα γίνεται ξηρό σχηματίζοντας πρόωρα σημάδια γήρανσης, τα μαλλιά αραιώνουν και πέφτουν, τα νύχια γίνονται εύθραυστα, η οδοντοστοιχία διαβρώνεται, καθημερινές ζαλάδες και επεισόδια λιποθυμίας, υπόταση, υποθερμία, αδυναμία σκέψης και συγκέντρωσης, διακοπή εμμήνου ρύσεως για 3 μήνες τουλάχιστον, κρίσεις θυμού και γενικότερη συναισθηματική και ψυχολογική ανισορροπία, είναι κάποια από τα εμφανή συμπτώματα.

Σε ποια άτομα παρατηρείτε η νευρική ανορεξία και γιατί?

Η νευρική ανορεξία παρατηρείτε κυρίως κατά την εφηβεία και ειδικότερα σε νεαρά κορίτσια ηλικίας 10-19 ετών αλλά και στα πρώτα χρόνια της τρίτης δεκαετίας από 20-25 ετών. Είναι συνηθέστερη στις γυναίκες από ότι στους άνδρες κι αυτό γιατί ένα από τα κύρια κριτήρια για την διάγνωση της νευρικής ανορεξίας είναι η διακοπή της εμμήνου ρύσεως τουλάχιστον για 3 μήνες. Στους άνδρες προφανώς και δεν υπάρχει τέτοιο κριτήριο, γι’ αυτό και κατά κύριο λόγο εξαιρούνται από τις περισσότερες έρευνες.

Τα τελευταία χρόνια κύριο αίτιο για την εμφάνιση της ανορεξίας είναι τα μέσα μαζικής ενημέρωσης με τα πρότυπα του γυναικείου σώματος που προβάλλουν. Διαφημίσεις τηλεοπτικές και έντυπες εμφανίζουν μοντέλα «ιδανικής γυναίκας» ολοένα και λεπτότερα. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα στην πλειοψηφία τους οι γυναίκες θέλοντας να μοιάσουν σ’ αυτό το πρότυπο, να ακολουθούν εξαντλητικές δίαιτες με σκοπό να χάσουν το συντομότερο τα περιττά κιλά. Ακολουθώντας αυτό τον τρόπο, μπλέκονται συναισθηματικά και ψυχολογικά χωρίς να έχουν στο μυαλό τους το εξής, «παν μέτρον άριστον».

Με ποιο τρόπο μπορεί να βοηθήσει ο διαιτολόγος ένα άτομο με νευρική ανορεξία?

Η διαιτολογική παρέμβαση είναι σημαντικό κομμάτι για την ανάρρωση του ασθενή από την νευρική ανορεξία.

Ο αναγνωρισμένος επιστήμονας διαιτολόγος και όχι κάποιος σύμβουλος διατροφής, αναγνωρίζει τις ανάγκες του ατόμου, γνωρίζει πόσο σημαντικό είναι το ψυχολογικό υπόβαθρο της θεραπείας και τις συνηθισμένες αντιλήψεις των ασθενών. Στόχος της θεραπείας με έναν διαιτολόγο είναι το άτομο με νευρική ανορεξία να αρχίσει να σιτίζεται σωστά ώστε να αποκατασταθεί το βάρος του στα φυσιολογικά επίπεδα αλλά όχι μόνο. Για να αποκατασταθεί το βάρος, θα πρέπει πρώτα να ξυπνήσει το ένστικτο της πείνας και του κορεσμού.

Πρώτος και κύριος στόχος λοιπόν είναι η αύξηση του σωματικού βάρους. Όταν ο ασθενής είναι έτοιμος να ξεκινήσει την θεραπεία επανασίτισης, από την αρχή γίνεται συμφωνία μεταξύ εκείνου και του διαιτολόγου για το βάρος που θέτει ως στόχο. Δεν πρέπει να ξεχνάμε πως τίποτα δεν συμβαίνει στο σώμα μας χωρίς την θέλησή μας. Η επιθυμητή εβδομαδιαία αύξηση βάρους είναι περίπου 0,5-1 κιλό.

Το άτομο συμβουλεύεται να τρώει μικρές ποσότητες φαγητού ανά 2 ώρες μέσα στην ημέρα ώστε να μην επιβαρύνεται το στομάχι του, αποφεύγοντας τυχόν δυσφορία αλλά και ξυπνώντας σταδιακά το αίσθημα της πείνας. Σ’ αυτό μπορούν να βοηθήσουν ειδικά συμπληρώματα διατροφής όπως ειδικά ροφήματα χαμηλής θερμιδικής αξίας, πλούσια σε θρεπτικά συστατικά που βοηθούν τον ασθενή να καλύψει τις θερμιδικές του ανάγκες μέσα στην ημέρα χωρίς να σκέφτεται ότι «πάλι πρέπει να φάω». Επίσης, προτείνεται η χρήση ροφημάτων, όπως φυτικών σιροπιών με βάση το μέλι, που είναι σχεδιασμένα να προκαλούν το αίσθημα της πείνας στον οργανισμό.

Ακολουθήστε πάντα πριν την κατανάλωσή τους τις οδηγίες του γιατρού ή του διαιτολόγου σας.

Στην συνέχεια ο ασθενής ενημερώνεται για τα θρεπτικά συστατικά των τροφίμων που επιλέγει στο ημερήσιο διαιτολόγιο του και πόσο αυτά βοηθούν στην προάσπιση της υγείας και του σώματός του. Πόσο αυτά βοηθούν στην συγκέντρωση και δίνουν ενέργεια στο σώμα του για να ανταπεξέλθει στις δυσκολίες της καθημερινότητας.

Πρώτη επιλογή για τον ασθενή που θέλει να πάρει βάρος δεν είναι η ζάχαρη και το λίπος. Επιλογή του είναι υγιεινές τροφές που στόχο έχουν την δόμηση ενός υγιούς σώματος απαλλαγμένο πλέον από άλλες ασθένειες.

Η ποικιλία των τροφίμων, στο επόμενο στάδιο,  γεμίζει το σώμα μας όχι μόνο με ποσό θερμίδων αλλά και με θρεπτικά συστατικά, βιταμίνες, μέταλλα και ιχνοστοιχεία που κατά την νευρική ανορεξία το σώμα έχει στερηθεί.

Τέλος, ο ταλαιπωρημένος οργανισμός του ασθενούς που αναρρώνει από νευρική ανορεξία, χρειάζεται προσοχή στην κατανάλωση φυτικών ινών (φρούτα και σαλάτες),να είναι επαρκής και όχι υπερβολική, όπως και η κατανάλωση του νερού την ημέρα ώστε να αποφεύγονται τυχόν εντερικές δυσφορίες και φουσκώματα.

About the author