Ορθοδοντική για παιδιά

Ορθοδοντική για παιδιά
Ορθοδοντική για παιδιά

Η ορθοδοντική είναι η ειδικότητα που σχετίζεται με τη διάγνωση, την πρόληψη και θεραπεία των στρεβλών δοντιών στο οδοντικό τόξο και των σκελετικών δυσαρμονιών της άνω και κάτω γνάθου.
Με ενδεχόμενη θεραπεία εξασφαλίζουμε ένα λαμπερό χαμόγελο, ένα πρόσωπο με αρμόνικες αναλογίες και σωστή λειτουργία του οδοντογραφικού συστήματος.
Η πρώτη επίσκεψη στον ορθοδοντικό πρέπει να γίνεται στην ηλικία 7-8 ετών, για να υπάρχει διάγνωση σε πρώτο βαθμό και να δοθούν οι οδηγίες πρόληψης ορθοδοντικών προβλημάτων.

Με την επίτευξη της ορθοδοντικής θεραπείας, αναμένονται τα παρακάτω:
Καλύτερη στοματική υγιεινή.
Βελτίωση της αισθητικής, όσον αναφορά στη σωστή διευθέτηση των δοντιών και της αρμονικότητας του προσώπου.
Φωτεινό χαμόγελο που αυξάνει την αυτοπεποίθηση και  την ψυχολογία μας.
Λειτουργικότερη μάσηση και σωστή ομιλία.
Πρόληψη βλαβερών συνηθειών, που έχουν ως αποτέλεσμα την εμφάνιση ενός ορθοδοντικού προβλήματος.

Κατηγορίες ορθοδοντικών προβλημάτων:
Οδοντικά προβλήματα που σχετίζονται με συνωστισμένα (στραβά) δόντια, με το μέγεθος και τον αριθμό των δοντιών, με λανθασμένη ανατολή των δοντιών και ύπαρξη διαστήματος μεταξύ των δοντιών.
Σκελετικές δυσαρμονίες που οφείλονται στη λάθος εναρμόνιση της πάνω με την κάτω γνάθο. Αυτά μπορεί να οφείλονται στο μέγεθος των γνάθων ή στη λάθος θέση τους, με αποτέλεσμα την μην επίτευξη σωστής σύγκλεισης.
Αιτίες ορθοδοντικών προβλημάτων:
Η κληρονομικότητα. Τα παιδιά μπορεί να κληρονομήσουν μεγάλες ή μικρές γνάθους ή μεγάλα ή μικρά δόντια από το γονιό, με αποτέλεσμα να μην κλείνει σωστά και λειτουργικά το στόμα και να παρατηρείται συνωστισμός των δοντιών.
Οι περιβαλλοντικοί παράγοντες:
1. Η απουσία του θηλασμού στην εμβρυική ηλικία
2. Η παρατεταμένη χρήση και ακαταλληλότητα διαφόρων τύπων πιπίλας και μπιμπερό.
3. Ο θηλασμός του δακτύλου, το δάγκωμα των νυχιών, μολυβιών και ξένων αντικειμένων, όπως και η στοματική αναπνοή. Αυτά επηρεάζουν στη σωστή ανατολή των δοντιών, αλλά και στην ανάπτυξη και άρτια σύγκλειση μεταξύ των δύο γνάθων.
4. Η πρόωρη απώλεια νεογιλών (παιδικών) δοντιών, με αποτέλεσμα τη μετακίνηση των παρακείμενων δοντιών προς τον κενό χώρο, δημιουργεί έλλειψη χώρου και προβλήματα ανατολής τού μόνιμου δοντιού και κατ’ επέκταση συνωστισμό των δοντιών.
5. Η καθυστέρηση στην αλλαγή των παιδικών δοντιών από τα μόνιμα, όπως και τα  υπεράριθμα ή ο μικρότερος αριθμός δοντιών οδηγούν στην έλλειψη χώρου και στην εμφάνιση ορθοδοντικών προβλημάτων.
Θεραπεία σε μικρά παιδιά
Η θεραπεία σε μικρότερη ηλικία γίνεται, για να ανατηχθούν προβλήματα που μπορεί να εξελιχτούν με ιδιαίτερα δυσμενή τρόπο, μετά την εμφάνιση των τεσσάρων πρόσθιων μόνιμων δοντιών, δηλαδή σε μια ηλικία 7-8 ετών κρίνεται αναγκαία η ορθοδοντική παρέμβαση όταν:
Τα πάνω ή τα κάτω πρόσθια δόντια κλίνουν προς τα έξω (πεταχτά).
Τα πάνω και τα κάτω πρόσθια δόντια είναι στραβά.
Άνω ή κάτω γνάθος είναι στενές (υποανάπτυκτες).
Τα μπροστινά ή πίσω δόντια της άνω γνάθου κλείνουν πίσω από τα δόντια της κάτω γνάθου. Η ανωμαλία αυτή, ανάλογα με τη θέση που παρατηρείται, ονομάζεται πρόσθια ή οπίσθια σταυροειδής σύγκλειση. Αν δεν αντιμετωπιστεί εγκαίρως, μπορεί να δημιουργήσει εγκλωβισμό της άνω γνάθου και παρεμπόδιση της ανάπτυξής της.

Πλεονεκτήματα θεραπείας σε μικρή ηλικία:
Ελαχιστοποιεί την ανάγκη μιας πιθανής εξαγωγής μόνιμων δοντιών.
Μετακινεί τα πεταχτά δόντια στη σωστή τους θέση, για να αποφευχθούν τυχόν τραυματισμοί.
Τα παιδιά συνεργάζονται καλά σε αυτές τις ηλικίες, έχοντας ως κίνητρο το ωραιότερο χαμόγελο και την αυτοπεποίθησή τους.
Μειώνεται η πιθανότητα  του να χρειαστεί μετέπειτα θεραπεία ή γίνεται σε λιγότερο χρόνο και λιγότερο επίμονη.
Βελτιώνεται η θέση των γνάθων επιτρέποντας στη σωστή και απρόσκοπτη ανάπτυξη των γνάθων.

Είδη ορθοδοντικών μηχανισμών:
Ακίνητοι μηχανισμοί
Τα brackets ή τα λεγόμενα σιδεράκια με τη βοήθεια συρμάτων τοποθετούνται σε δόντια για την επίτευξη της μετακίνησης των δοντιών στη σωστή τους θέση, εντός του οδοντικού τόξου. Τα σιδεράκια υπάρχουν σε μεταλλικά και λευκά (κεραμικά) για υψηλότερη αισθητική. Μετά την τοποθέτησή τους, μπορεί  να παρατηρηθεί μια ήπια ενόχληση που βαθμιαία υποχωρεί μέσα στα δυο πρώτα εικοσιτετράωρα. Τοποθετούνται σε μεικτό φράγμα, δηλαδή όταν υπάρχουν ταυτόχρονα  παιδικά και μόνιμα δόντια και κατεξοχήν, όταν έχουμε μόνιμη οδοντοστοιχία.

Μηχ/τα διεύρυνσης
Ονομάζονται έτσι τα Hawley και είναι κινητοί μηχανισμοί που μπαίνουν και βγαίνουν από το στόμα. Επιτυγχάνεται η διεύρυνση της γνάθου συμμετρικά ή ασύμμετρα, ανάλογα με την αναγκαιότητα. Εξασφαλίζουν χώρο για την ανατολή των μόνιμων δοντιών, κατευθύνουν τα δόντια στις σωστές τους θέσεις και βοηθούν στη σωστή σύγκλειση των γνάθων.

Λειτουργικά μηχ/τα
Είναι μηχανισμοί που βοηθούν ή εμποδίζουν την ανάπτυξη των γνάθων, καθοδηγώντας τους στην εναρμόνιση μεταξύ τους. Χρησιμοποιούνται σε παιδιά, αλλά πολλές φορές και σε εφήβους.

Μάσκα προσώπου
Χρησιμοποιείται, όταν πρέπει να μετακινηθούν τα άνω δόντια ή η άνω γνάθος μπροστά.

Επιγναθίδα
Είναι κινητός μηχανισμός που εφαρμόζει ήπια πίεση στον πώγωνα (πηγούνι), αναστέλλοντας την ανάπτυξη της κάτω γνάθου, δίνοντας τη δυνατότητα περαιτέρω ανάπτυξης της άνω γνάθου.

Μηχ/τα διατήρησης  χώρου
Είναι κινητοί ή ακίνητοι μηχανισμοί που διατηρούν το χώρο στην περίπτωση πρόωρης απώλειας παιδικού δοντιού.

Συγκρατητικοί μηχανισμοί
Όταν ολοκληρωθεί μια ορθοδοντική θεραπεία, είναι εξίσου σημαντικό να διατηρηθεί το αποτέλεσμα. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί με την εφαρμογή κινητών ή ακίνητων μηχανισμών, που θα εμποδίζουν τις υποτροπές του αποτελέσματος. Εδώ απαιτείται η συνεργασία και η υπευθυνότητα του ασθενούς. Στο τέλος μιας θεραπείας, ο ορθοδοντικός πρέπει να κατευθύνει τον ασθενή, αν είναι αναγκαίο, να αφαιρεθούν οι φρονιμίτες, για να μην απειλήσουν την αρτιότητα της θεραπείας.

Βλαβερές συνήθειες
Ανωμαλίες της ανάπτυξης των γνάθων ή της θέσης τους, όπως και στην απόκλιση δοντιών, οφείλονται σε βλαβερές συνήθειες των παιδιών, τέτοιες είναι το σφίξιμο ή τρίξιμο των δοντιών, η προώθηση της γλώσσας, ιδιαίτερα, στην κατάποση, το πιπίλισμα ή δάγκωμα των νυχιών, ξένων αντικείμενων (μολύβια, στυλό) ή ο θηλασμός του δαχτύλου. Εάν αυτές οι συνήθειες διακοπούν εγκαίρως σε μικρή ηλικία, υπάρχει μεγάλη πιθανότητα αυτοδιόρθωσης.
Η στοματική αναπνοή, που συνήθως οφείλεται σε αδενοειδείς εκβλαστήσεις (κρεατάκια), οι αμυγδαλές, οι αλλεργίες, το άσμα μπορεί να δημιουργήσουν ορθοδοντικά προβλήματα.

Στοματική υγιεινή και φροντίδα ορθοδοντικών μηχανισμών
Είναι απαραίτητο το παιδί να φροντίζει και να διατηρεί καθαρό το στόμα του και τους μηχανισμούς, που φέρει μέσα σε αυτό. Πρέπει να αποφεύγονται τροφές, όπως καραμέλες και τσίχλες, όταν στο στόμα υπάρχουν σιδεράκια. Το παιδί πρέπει να βουρτσίζει, τουλάχιστον, δυο φορές την ημέρα τα δόντια και να χρησιμοποιεί μεσοδόντια βουρτσάκι για την αφαίρεση υπολειμμάτων τροφής ανάμεσα στα σιδεράκια.

Τον καιρό που εργάζομαι, ως ορθοδοντικός, κατανόησα ότι για να επιτευχθεί το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα, επιβάλλεται η συνεργασία του παιδιού. Πρέπει να μπορείς να κερδίσεις την εμπιστοσύνη του, επιβραβεύοντάς το ή νουθετώντας το, όπου χρειάζεται. Η απόκτηση ενός λαμπερού χαμόγελου και μιας υγιούς οδοντοστοιχίας συμβάλει στην ανάπτυξη της αυτοπεποίθησης του παιδιού και στις προσωπικές, αλλά και στις μετέπειτα επαγγελματικές του σχέσεις.

Κλείνοντας, θα ήθελα να ευχαριστήσω το περιοδικό «30 Ημέρες Υγείας» που μου έδωσε τη δυνατότητα να γράψω για ένα λεπτό θέμα που είναι το χαμόγελο και τα δόντια των παιδιών και να βοηθήσω στη σωστή πληροφόρηση των γονέων.

Εμμανουήλ Περράκης, Ειδικός ορθοδοντικός

About the author