Οσφυαλγία. Πρόληψη και αρχική αντιμετώπιση

Οσφυαλγία. Πρόληψη και αρχική αντιμετώπιση
Οσφυαλγία. Πρόληψη και αρχική αντιμετώπιση

Η οσφυαλγία, από τις λέξεις: οσφύς (μέση) και άλγος (πόνος), είναι ένα σύμπτωμα, το οποίο οι περισσότεροι άνθρωποι θα αισθανθούν, κάποια στιγμή στη ζωή τους. Είναι συχνότερη στην 4η και 5η δεκαετία της ζωής και συνήθως οφείλεται σε εκφύλιση των κατώτερων οσφυϊκών διαστημάτων που είναι τα πιο κινητά.

Συχνά η εκφύλιση ξεκινάει από έναν ή περισσότερους μεσοσπονδύλιους δίσκους, (δισκοκήλη) και στη συνέχεια ακολουθεί εκφύλιση των σπονδυλικών αρθρώσεων, που προκαλεί αστάθεια και στένωση του σπονδυλικού σωλήνα.
Ταυτόχρονα με την οσφυαλγία, μία κήλη δίσκου μπορεί να πιέσει και κάποιο νεύρο (νευρική ρίζα) και να έχουμε πόνο στο πόδι, που είναι γνωστός με τον όρο «ισχιαλγία».

Συχνά υπάρχουν γενετικές και εμβιομηχανικές διαφορές μεταξύ των ανθρώπων, πράγμα, που καθιστά ορισμένους πιο ευπαθείς σε προβλήματα με τη μέση τους. Επίσης, υπάρχουν και κάποιες σοβαρότερες παθήσεις (π.χ. όγκοι, κατάγματα, φλεγμονές), που μπορεί αρχικά να εμφανιστούν με μία οσφυαλγία. Για αυτό, σε περιπτώσεις εμμένουσας οσφυαλγίας, θα πρέπει να συμβουλευόμαστε τον ορθοπεδικό ιατρό, για να έχουμε μία σίγουρη και έγκαιρη διάγνωση.
Η οσφυαλγία, ο πόνος δηλαδή στη μέση, ανάλογα με το χρόνο που διαρκεί, διαχωρίζεται σε οξεία, σε υποξεία και χρόνια.
Γενικά, για την πρόληψη της οσφυαλγίας, είναι ευρέως αποδεκτό ότι πρέπει να αποφεύγουμε την καθιστική ζωή και να εντάξουμε την άσκηση στην καθημερινότητά μας. Οι κύριες μυϊκές ομάδες που πρέπει να γυμνάζουμε είναι οι μύες της μέσης (κοιλιακοί, ραχιαίοι, ιερονωτιαίοι, γλουτιαίοι), αλλά και το υπόλοιπο σώμα για καλύτερο αποτέλεσμα.
Αθλήματα που γυμνάζουν συνολικά το σώμα, όπως η κολύμβηση, πρέπει να προτιμώνται. Επειδή, όμως, ο κάθε άνθρωπος
είναι διαφορετικός, το σωστότερο είναι να ακολουθεί εξατομικευμένο πρόγραμμα άσκησης υπό παρακολούθηση ειδικών, ειδικά, αν έχει, ήδη, πρόβλημα με τη μέση του και δεν είναι στο στάδιο της οξείας φάσης.
Θα πρέπει, επίσης, να ελέγχουμε το βάρος του σώματός μας, προσέχοντας τη διατροφή μας. Οι υπέρβαροι με χαλαρούς μυς είναι πιο πιθανό να έχουν συχνά επεισόδια οσφυαλγίας.

Στην καθημερινή μας ζωή, υπάρχουν ορισμένα πράγματα τα οποία πρέπει να γνωρίζουμε, έτσι ώστε να μειώσουμε τον κίνδυνο εμφάνισης οσφυαλγίας:

Στην καθιστική εργασία θα πρέπει:
Να αποφεύγεται η πολύωρη παραμονή στην ίδια θέση και να γίνονται συχνά διαλείμματα κάνοντας διατατικές ασκήσεις, επιτρέποντας στο σώμα να ξεμουδιάζει.
Να τοποθετείτε ένα μικρό μαξιλάρι στην επιφάνεια της μέσης, ώστε να διατηρείται η φυσιολογική λόρδωση στην περιοχή.
Να ρυθμίζεται το ύψος του γραφείου, ώστε να κρατάμε τη μέση σε ευθεία γραμμή.
Στην οδήγηση θα πρέπει:
Να διατηρείτε το κάθισμα του αυτοκινήτου σε όρθια θέση και κοντά στα πετάλια, ώστε να διατηρείται η φυσιολογική λόρδωση της μέσης.
Σε μακρινά ταξίδια, πρέπει να διακόπτεται η καθιστή θέση κάθε μία ή δύο ώρες και να γίνονται ήπιες διατάσεις και λίγο περπάτημα.
Στην οξεία οσφυαλγία, η οδήγηση θα πρέπει να αποφεύγεται.
Όταν είναι ανάγκη να σκύψουμε θα πρέπει:
Στην περίπτωση που πρέπει να σηκώσουμε κάποιο αντικείμενο, στεκόμαστε κοντά σε αυτό, κρατάμε τη μέση ίσια και λυγίζουμε τα γόνατα για να το πιάσουμε. Για να το σηκώσουμε, σφίγγουμε τους μυς της κοιλιάς και τεντώνουμε τα γόνατα. Για να μεταφέρουμε βαριά αντικείμενα, τα κρατάμε κοντά στο σώμα και χρησιμοποιούμε και τα δυο χέρια. Σε καμία περίπτωση, δε θα πρέπει να γίνει απότομη στροφή της σπονδυλικής στήλης!

Στον ύπνο θα πρέπει:
Να φροντίσουμε, ώστε το στρώμα μας να είναι σε ευθεία θέση και να μη «βουλιάζει» ή να είναι πολύ μαλακό. Προμηθευτείτε ένα ανατομικό στρώμα ή τοποθετήστε μερικές επίπεδες σανίδες κάτω από αυτό- που ήδη έχετε- ώστε να το ενισχύσετε.
Όταν στεκόμαστε πολύ ώρα όρθιοι θα πρέπει:
Να στεκόμαστε σε στάση ανάπαυσης βγάζοντας το ένα πόδι μπροστά κι έχοντας το ένα γόνατο ελαφρά λυγισμένο. Δε φοράμε παπούτσια με ψηλά τακούνια και προτιμάμε τις ανατομικές σόλες.

Όταν βήχουμε/φτερνιζόμαστε:
Ο βήχας και το φτέρνισμα μπορούν να προκαλέσουν οξύ επεισόδιο οσφυαλγίας ή και υποτροπή μίας υπάρχουσας κατάστασης. Για αυτό, όταν πρόκειται να βήξουμε/φτερνιστούμε, σηκωνόμαστε όρθιοι και ελαφρώς γέρνουμε προς τα πίσω.
Γενικά, πρέπει να θυμόμαστε ότι η αποφυγή της καθιστικής ζωής, η συχνή άσκηση, η ρύθμιση του σωματικού βάρους και η τήρηση ορισμένων οδηγιών, όπως αυτές που αναφέραμε, αποτελούν την καλύτερη πρόληψη για την εμφάνιση επεισοδίων οσφυαλγίας.
Αν πάθουμε κάποιο οξύ επεισόδιο οσφυαλγίας, οι πρώτες βοήθειες είναι πολύ σημαντικές για τη γρήγορη ανάρρωση. Το πρώτο πράγμα, που μπορεί να κάνει ένας άνθρωπος, για να αντιμετωπίσει τον πόνο στη μέση, είναι να πάρει ένα παυσίπονο. Τα φάρμακα που έχουν ως κύριο συστατικό την παρακεταμόλη είναι τα καταλληλότερα, ενώ χρήσιμος είναι πολλές φορές ο συνδυασμός με αντιφλεγμονώδη και μυοχαλαρωτικά φάρμακα. Τα φάρμακα αυτά, συνήθως, χορηγούνται από το στόμα, αλλά πολλές φορές γίνονται και σε ενέσιμη μορφή.
Συχνά στην οξεία οσφυαλγία, ανακούφιση προσφέρουν τα ψυχρά επιθέματα, τα οποία, όμως, δρουν για λίγο χρονικό διάστημα, καθώς συνήθως δεν είναι ανεκτά για διάστημα μεγαλύτερο των δυο ημερών.
Σε αντίθεση με τα ψυχρά επιθέματα, τα θερμά επιθέματα είναι συνήθως πιο εύκολα ανεκτά από τον ασθενή. Ο ρόλος των θερμών επιθεμάτων είναι να ηρεμούν τους μυς και να προκαλούν μυοχάλαση. Θερμά επιθέματα θεωρούνται οι θερμαντικές αλοιφές και η θερμοφόρα.
Η ζώνη στη μέση αποτελεί μία συμπληρωματική λύση στην αντιμετώπιση της οσφυαλγίας, καθώς μπορεί να ανακουφίσει, κυρίως, ανθρώπους με αδύναμο μυϊκό σύστημα.
Μεγάλη και γρήγορη ανακούφιση στην οξεία οσφυαλγία προσφέρουν οι ενέσεις που περιέχουν αντιφλεγμονώδεις ουσίες και γίνονται τοπικά στη σπονδυλική στήλη. Η έγχυση αυτών των αντιφλεγμονωδών ουσιών μπορεί να επαναληφθεί 2 και 3 φορές, αν χρειαστεί. Θα πρέπει να γίνονται από κατάλληλα εκπαιδευμένο ιατρό, για να έχουν αποτέλεσμα και να είναι ασφαλείς.
Η φυσικοθεραπεία μπορεί, επίσης, να βοηθήσει στην οξεία φάση, καθώς και κάποιες ήπιες διατατικές ασκήσεις μπορούν να διατηρήσουν τη μέση σε καλή κατάσταση και να βοηθήσουν στη γρηγορότερη ανάρρωση.
Μία λάθος πρακτική για τον οξύ πόνο στη μέση είναι ο κλινοστατισμός! Η πλήρης ακινητοποίηση του ασθενούς μπορεί μόνο να επιδεινώσει το πρόβλημα και όχι να το λύσει! Το σωστό είναι, ακόμη και στην οξεία φάση του πόνου, να σηκώνεται ο ασθενής έστω για λίγο και να περπατά, καθώς με αυτόν τον τρόπο η μέση παραμένει λειτουργική.
Στις περιπτώσεις, που η οξεία οσφυαλγία επιμένει, συνοδεύεται από πυρετό, ή από νευρολογικά συμπτώματα από τα κάτω άκρα, θα πρέπει «οπωσδήποτε» να αναζητηθεί ιατρική βοήθεια.

Ανδρέας Μοράκης, Ορθοπαιδικός – Χειρουργός σπονδυλικής στήλης

http://www.andreasmorakis.gr/

About the author