Προγεννητικός έλεγχος

Προγεννητικός έλεγχος
Προγεννητικός έλεγχος

Ο προγεννητικός έλεγχος αποτελείται από μια σειρά εξετάσεων, που έχουν στόχο να εξασφαλιστεί η καλή υγεία της μητέρας και του μωρού.  Είναι αδιαμφισβήτητο ότι η μητρότητα αποτελεί για κάθε γυναίκα το σημαντικότερο «σταθμό» στη ζωή της. Για το λόγο αυτό επιβάλλεται να γνωρίζει πώς θα γίνει μητέρα με τη μεγαλύτερη δυνατή ασφάλεια!

Τι είναι ο προγεννητικός έλεγχος;
Ο προγεννητικός έλεγχος  είναι οι εξετάσεις που πρέπει να προηγηθούν μιας εγκυμοσύνης ή μόλις διαπιστωθεί η εγκυμοσύνη. Αν πρόκειται για τη δεύτερη εγκυμοσύνη, τότε κάποιες από τις εξετάσεις δεν θα χρειαστεί να επαναληφθούν. Ανάλογα με την κάθε γυναίκα, την κάθε εγκυμοσύνη, ή ακόμα και τον κάθε γιατρό θα υπάρξουν αρκετές και διαφορετικές εξετάσεις. Η γενική εξέταση αίματος, ούρων και κολπικού υγρού είναι συνήθως αρκετά για να εξαχθούν τα πιο σημαντικά συμπεράσματα σχετικά με την πορεία της εγκυμοσύνης.

Πότε μια γυναίκα πρέπει να τον κάνει; Γιατί είναι σημαντικός;
Ξεκινά με το θετικό τεστ κυήσεως ή πριν το ζευγάρι ξεκινήσει προσπάθειες και συνεχίζεται καθ’ όλη τη διάρκεια της εγκυμοσύνης.
Ο προγεννητικός έλεγχος παίζει κομβικό ρόλο στην κύηση. Καταρχήν η υποψήφια μητέρα υποβάλλεται σ ένα βασικό έλεγχο για ορισμένα νοσήματα που συνήθως μπορούν και πρέπει να θεραπευτούν εκ των προτέρων. Εκτός αυτού αναδεικνύονται προβλήματα κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης που ενέχουν κινδύνους για την υγεία τόσο του εμβρύου όσο και της μητέρας και στα οποία τις περισσότερες φορές είναι εφικτή η θεραπεία. Σε κάθε περίπτωση η μέλλουσα μητέρα έχει πληροφόρηση πριν το τοκετό για την κατάσταση του παιδιού της, πάντα στα πλαίσια του δυνατού.

Το ιατρικό ιστορικό διαδραματίζει κάποιο ρόλο;
Ασφαλώς και πολύ σημαντικό μάλιστα. Λαμβάνονται υπ’ όψιν διάφορες καταστάσεις που χρειάζονται ιδιαίτερη φροντίδα όπως:
Όταν η γυναίκα είναι σε «προχωρημένη» ηλικία
Σε υπερηχογραφικά ευρήματα προηγούμενης κύησης (π.χ. αυξημένη αυχενική διαφάνεια, καρδιακές ανωμαλίες, ενδομήτρια υπολειπόμενη ανάπτυξη του εμβρύου (IUGR), λαγώχειλο, λυκόστομα, κ.α.)
Οικογενειακό ιστορικό με χρωμοσωμική ανωμαλία
Προηγούμενη κύηση με παθολογικά ευρήματα στον καρυότυπο του εμβρύου
Τρεις ή παραπάνω αυτόματες αποβολές
Γονέας-φορέας δομικής ισοζυγισμένης χρωμοσωμικής μετάθεσης ή άλλης χρωμοσωμικής ανωμαλίας
Οικογένεια υψηλού κινδύνου για μονογονιδιακό νόσημα, ανιχνεύσιμο με βιοχημικό έλεγχο/DNA ανάλυση
Οικογένεια υψηλού κινδύνου για ανοικτές βλάβες του νευρικού σωλήνα
Πολλαπλές συγγενείς ανωμαλίες

Ποιές είναι οι απαραίτητες εξετάσεις που πρέπει να γίνουν;
Αναλυτικά οι εξετάσεις είναι οι εξής:
Αιματολογικές εξετάσεις και εξετάσεις ούρων
Γενική αίματος
Ομάδα αίματος – Rhesus
Σάκχαρο αίματος – Γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη HbA1c
Oυρία – Κρεατινίνη- Ουρικό οξύ
Ηλεκτροφόρηση αιμοσφαιρίνης
Μεσογειακή αναιμία: κληρονομική αιμοσφαιρινοπάθεια, συχνή στην γεωγραφική περιοχή που ζούμε που προκαλεί αιμόλυση και συνεπαγόμενη αναιμία. Ο έλεγχος της γίνεται με μια απλή ανάλυση αίματος. Είναι υποχρεωτική για το ζευγάρι που έχει αποφασίσει να αποκτήσει παιδί. Αν μόνο ο ένας από τους δύο μελλοντικούς γονείς έχει το στίγμα δεν υπάρχει κανένα πρόβλημα για το μωρό που θα γεννηθεί. Αν η μέλλουσα μητέρα φέρει το στίγμα, τότε ότι ο αιματοκρίτης της θα είναι χαμηλός κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης θα έχει μια ελαφριά ή λιγότερο ελαφριά αναιμία, την οποία θα ρυθμίσει ο γιατρός. Στην περίπτωση που και οι δύο μελλοντικοί γονείς έχουν το στίγμα, τότε θα πρέπει να γίνει στο μαιευτήριο αμνιοκέντηση. Αυτό είναι απαραίτητο, διότι υπάρχει μία στις τέσσερις πιθανότητες το βρέφος να γεννηθεί με μεσογειακή αναιμία -και όχι μόνο να φέρει το στίγμα. Η κατάσταση αυτή είναι πολύ σοβαρή και γι’ αυτό συνιστάται διακοπή της εγκυμοσύνης. Δεν αποκλείεται όμως (πιθανότητες 75%) το παιδάκι να γεννηθεί μόνο με στίγμα ή να είναι απόλυτα υγιές.
Αυστραλιανό αντιγόνο HbsAg (Έλεγχος για Ηπατίτιδα Β).
Αντισώματα Ηπατίτιδας C.
HIV I & II.
Αντισώματα Ερυθράς IgG-IgM: Η Ερυθρά είναι μια από τις πιο σημαντικές αιτίες τερατογένεσης. Αν η μέλλουσα μητέρα έχει εμβολιασθεί όταν ήταν παιδάκι ή έχει νοσήσει με Ερυθρά, τότε δεν υπάρχει πιθανότητα πρόκλησης οποιουδήποτε προβλήματος στο έμβρυο. Αν δεν θυμάται, δεν υπάρχουν αρχεία εμβολιασμού ή δεν είναι σίγουρα αν έχει περάσει την ασθένεια ή όχι, καλύτερα να κάνει έλεγχο αντισωμάτων πριν μείνει έγκυος (με ανάλυση αίματος στο χημείο). Αν δεν έχει αντισώματα, τότε πρέπει να εμβολιασθεί. Προσοχή όμως! Δεν επιτρέπεται να μείνει έγκυος η μέλλουσα μητέρα για τρεις μήνες μετά τον εμβολιασμό (συνίσταται η λήψη αντισυλληπτικού).
Αντισώματα Ανεμευλογιάς IgG-IgM.
Αντισώματα Τοξοπλάσματος IgG – IgM.
Αντισώματα Κυτταρομεγαλοιού (CMV) IgG – IgM
Λιστέρια.
Γενική ούρων.
Ουρολογικά test για Σύφιλη (VDRL).
Ορμόνες θυρεοειδούς (TSH, FT3, FT4).
G6PD.
Kυστική Ίνωση (CFTR).
βιτ.Β12.
Φυλλικο οξυ.
1,25 (ΟΗ) 2D3.
SGOT/ SGPT.

Γυναικολογικές εξετάσεις
τέστ Παπανικολάου.
Κ/Α κολπικού υγρού και για μυκόπλασμα, ουρεόπλασμα, χλαμύδια.

Καρδιολογική εξέταση

Υπερηχογραφήματα
(U/S) εγκυμοσύνης
U/S αρχόμενης κύησης (6-11εβδομάδες) για να επιβεβαιωθεί η εγκυμοσύνη.
U/S αυχενικής διαφάνειας και PAPP-A (11-14 εβδομάδες): γίνεται έλεγχος της ανατομίας του εμβρύου και του πάχους του υποδόριου υγρού πίσω από τον αυχένα του εμβρύου.
Αναλυτικό Υπερηχογράφημα Β’ Επιπέδου (20-24 εβδομάδες): μελετά λεπτομερώς την ανατομία του εμβρύου.
Υπερηχογράφημα Ανάπτυξης – Doppler (24-40 εβδομάδες): μελετά την ανάπτυξη και τη θρέψη του εμβρύου.
Βιοφυσικό προφίλ (U/S & καρδιοτοκογράφημα-ΝST): ελέγχεται την κατάσταση της μήτρας και οι καρδιακοί παλμοί του εμβρύου.

Διαγνωστικά test
Επεμβατικό τέστ – Αμνιοπαρακέντηση. Πως γίνεται;
Η αμνιοπαρακέντηση είναι η πιο παλιά μέθοδος λήψης εμβρυικών κυττάρων. Η εξέταση πραγματοποιείται μετά από τη 16η εβδομάδα και μέχρι το τέλος της κύησης αλλά συνηθέστερα μέχρι την 22η εβδομάδα. Η λήψη του αμνιακού υγρού γίνεται με μια λεπτή βελόνη από την κοιλιά της εγκύου υπό συνεχή υπερηχογραφική παρακολούθηση. Όλη η διαδικασία είναι σχεδόν ανώδυνη και ολοκληρώνεται σε λίγα δευτερόλεπτα. Υπάρχει ένας μικρός αλλά υπολογίσιμος κίνδυνος αποβολής, ενώ ο κίνδυνος τραυματισμού του εμβρύου, όπως και για την έγκυο, είναι ουσιαστικά αμελητέος.

Υπάρχει βέβαια πλέον και ο μη επεμβατικός προγεννητικός έλεγχος (Non Invasive Prenatal Testing or Screening, NIPT/NIPS). Είναι μια εξέταση που χρησιμοποιεί το εμβρυικό DNA που κυκλοφορεί στο μητρικό αίμα για τον προσδιορισμό με μεγάλη ακρίβεια, του κινδύνου που παρουσιάζει το έμβρυο να έχει σύνδρομο Down (τρισωμία 21), σύνδρομο Edward’s (τρισωμία 18), σύνδρομο Patau (τρισωμία 13) καθώς και αριθμητικές ανωμαλίες των φυλετικών χρωμοσωμάτων (X και Y). Η εξέταση γίνεται με μια απλή αιμοληψία της μητέρας. Το δείγμα αποστέλλεται σε εργαστήριο στις ΗΠΑ. Η εξέταση πραγματοποιείται σε μονήρεις κυήσεις μεγαλύτερες των 9 εβδομάδων. Δεν έχει κίνδυνο αποβολής.

Είναι διαφορετικός ο έλεγχος ανάλογα με την ηλικία ή τις συνθήκες ζωής μίας γυναίκας (π.χ. επάγγελμα);
Οι προγεννητικός έλεγχος αρχικά προσφέρεται με τον ίδιο τρόπο σε όλες τις γυναίκες ανεξαρτήτως ηλικίας ή άλλων παραγόντων. Παρόλα αυτά κάθε περίπτωση μπορεί να έχει ιδιαιτερότητες που ασφαλώς λαμβάνονται υπ’όψιν. Ορισμένες δε φορές χρειάζεται η συνδρομή και άλλων ιατρικών  ειδικοτήτων, ώστε να εξασφαλιστεί η ομαλή πορεία της εγκυμοσύνης.

Σκοπός είναι η απόκτηση ενός σωματικά και νοητικά υγιούς παιδιού!!

Ευγενία Παρουτσόγλου, Μαία

About the author