Τεστ Παπανικολάου

Τεστ Παπανικολάου
Τεστ Παπανικολάου

Το τεστ Παπανικολάου (ή τεστ Παπ) είναι μια ιατρική εξέταση, κατά την οποία λαμβάνεται δείγμα κυττάρων από τον τράχηλο της μήτρας, δηλαδή από το τμήμα που εκτείνεται από το άκρο της μήτρας έως τον κόλπο. Με αυτό μπορεί να διαγνωστεί εγκαίρως ένας καρκίνος που ετησίως προσβάλλει 473.000 γυναίκες σε όλο τον κόσμο και κοστίζει τη ζωή σε 253.000.

 

Το τεστ Παπ είναι μια πολύ σημαντική εξέταση, η οποία στην ουσία θεωρείται προληπτική για τον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας και αυτό διότι, μπορεί να διαγνώσει εγκαίρως προκαρκινικές καταστάσεις. Με άλλα λόγια μπορεί να διαγνώσει αλλοιώσεις στα κύτταρα, οι οποίες ναι μεν δεν έχουν γίνει ακόμα καρκίνος, αλλά μπορεί να μεταπέσουν σε καρκίνο, εάν δεν αντιμετωπιστούν με την κατάλληλη θεραπευτική αγωγή.

Αν και το τεστ Παπ έχει υψηλή ευαισθησία, δηλαδή μπορεί να ανιχνεύει κάθε είδους κυτταρικές αλλοιώσεις, έχει δεχτεί αρνητικές κριτικές, κυρίως όσον αφορά στα «ψευδώς αρνητικά» αποτελέσματά του, δηλαδή το να κάνει μια γυναίκα τεστ Παπ, αρχικά να βγει αυτό αρνητικό, αλλά τελικά η γυναίκα να έχει καρκίνο. Το ποσοστό των ψευδώς αρνητικών αποτελεσμάτων μπορεί να φτάσει και το 40%, αλλά αυτό μόνον, εάν γίνεται σποραδικά. Εάν, όμως, γίνεται κάθε χρόνο, το ποσοστό αυτό μειώνεται στο 1%, γεγονός που σημαίνει ότι είναι μια πάρα πολύ αξιόπιστη εξέταση.

Στη συντριπτική πλειονότητα των γυναικών, το τεστ εντοπίζει τις μικροσκοπικές κυτταρικές αλλοιώσεις, πριν προλάβουν να εξαλλαχτούν σε καρκινικές, όταν η αντιμετώπισή τους είναι πιο εύκολη.

 

Tο τεστ Παπ δεν μπορεί να ανιχνεύσει άλλες μορφές καρκίνου, όπως αυτή των ωοθηκών ή του σώματος της μήτρας (το σώμα της μήτρας είναι το κυρίως τμήμα της, που βρίσκεται πάνω από τον τράχηλο). Οι καρκίνοι σε αυτές τις ανατομικές θέσεις μπορεί να εντοπιστούν στη διάρκεια της γυναικολογικής εξέτασης ή των άλλων εξετάσεων (λ.χ. υπερηχογράφημα), που συχνά γίνονται μαζί με το τεστ Παπ.

Ωστόσο, το τεστ Παπ έχει τη δυνατότητα να ανιχνεύσει τον καρκίνο του κόλπου, ο οποίος είναι συνηθέστερος στις μεγάλες ηλικίες (μετά τα 55-60 έτη), γι’ αυτό και συνιστάται να γίνεται έως τα βαθιά γηρατειά.

Σε περίπτωση που το τεστ Παπ δείξει κάτι ύποπτο, συνιστάται περαιτέρω έλεγχος στη γυναίκα, με κολποσκόπηση και λήψη ιστικών δειγμάτων από τον τράχηλο, για βιοψία.

Το τεστ ΔΕΝ είναι μέθοδος για να ανιχνευθούν μικρόβια στον κόλπο (κολπίτις), ΔΕΝ χρησιμεύει για να βρεθούν σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα, ΔΕΝ χρησιμεύει για να βρεθεί η αιτία πόνων «χαμηλά», ΔΕΝ ελέγχει για ποιο λόγο δεν είναι τακτική η περίοδος, ΔΕΝ βρίσκει των καρκίνο των ωοθηκών ή του ενδομητρίου, ΔΕΝ βρίσκει ινομυώματα, ΔΕΝ βρίσκει κύστεις στις ωοθήκες, ΔΕΝ βρίσκει αν είστε έγκυος κλπ. Για όλες αυτές τις καταστάσεις υπάρχουν ειδικές εξετάσεις που ο γυναικολόγος θα σας προτείνει.

 

Πώς γίνεται

Το τεστ Παπ γίνεται με λήψη επιχρίσματος από τον τράχηλο της μήτρας και τον κόλπο με μία ειδική «σπάτουλα» (μοιάζει με μπατονέτα), η οποία δεν προκαλεί καθόλου πόνο. Τα κύτταρα του επιχρίσματος ελέγχονται στο μικροσκόπιο, για να εντοπιστούν τυχόν ύποπτες αλλοιώσεις και έτσι να ανιχνευτεί εγκαίρως ένας καρκίνος, ο οποίος στη χώρα μας αντιπροσωπεύει το περίπου 3,5% των νέων, ετήσιων κρουσμάτων καρκίνου (υπολογίζεται ότι τον αναπτύσσουν 600 Ελληνίδες κάθε χρόνο).

 

Πότε πρέπει να επαναλαμβάνεται

Πρέπει να επαναλαμβάνεται σε ετήσια βάση, δηλαδή μία φορά το χρόνο. Μία γυναίκα που επισκέπτεται κάθε χρόνο το γυναικολόγο της και κάνει κάθε χρόνο τεστ Παπ, δε θα πάθει ποτέ καρκίνο στον τράχηλο.

 

 

Το τεστ ΔΕΝ μπορεί να πραγματοποιηθεί κατά τη φάση της εμμηνορρυσίας, δηλαδή όταν έχουμε περίοδο. Αυτό είναι ευκόλως αντιληπτό, διότι δεν μπορείς να πάρεις κύτταρα από μια περιοχή που αιμορραγεί. Είναι σημαντικό να τηρούμε την αποχή του διημέρου ή τριημέρου. Είναι σημαντικό, γιατί μπορεί να αλλοιωθούν τα κύτταρα ή μπορεί να προκληθούν μικροτραυματισμοί από τη σεξουαλική επαφή. Βεβαίως και η μετακίνηση των κυττάρων από την είσοδο και την έξοδο του πέους, δε μας αφήνει να έχουμε μια αντικειμενική κατόπτευση της περιοχής, όσον αφορά στη λήψη των κυττάρων που εμείς επιθυμούμε.

 

Το τεστ πρέπει να ξεκινήσει 8 με 12 μήνες μετά την πρώτη σεξουαλική δραστηριότητα.

Μια γυναίκα πρέπει να κάνει εξέταση κάθε χρόνο, όσο είναι σεξουαλικά ενεργή. Όταν μια γυναίκα είναι στην εμμηνόπαυση για αρκετά χρόνια, δεν αλλάζει συντρόφους, αλλά έχει σεξουαλική επαφή, μπορεί να μεταφέρει το τεστ Παπ στη διετία. Αν δεν έχει επαφή και είναι πολλά χρόνια στην εμμηνόπαυση, δηλαδή είναι σε ηλικία 75-80 ετών, εκεί θα μπορούσαμε να πούμε ότι δεν είναι απαραίτητο να πραγματοποιείται το τεστ Παπ. Εάν το τεστ Παπ είναι φυσιολογικό, σίγουρα δεν υπάρχει πρόβλημα. Και φυσικά δε χρειάζεται να κάνουμε τίποτα. Εάν έχουμε παθολογικά ευρήματα, τα επόμενα βήματα είναι η κολποσκόπηση, βιοψίες με κολποσκοπική καθοδήγηση ή ακόμη και πιο επεμβατικές διαδικασίες. Αν η μήτρα αφαιρέθηκε εξαιτίας καρκίνου ή προκαρκινικών βλαβών, τότε κάνουμε το τεστ. Αν αφαιρέθηκε η μήτρα, αλλά δεν αφαιρέθηκε ο τράχηλος (υφολική υστερεκτομή) τότε επίσης κάνουμε. Αν όμως έχει αφαιρεθεί η μήτρα και ο τράχηλος εξαιτίας καρκίνου ή προκαρκινικών βλαβών, τότε το τεστ δεν χρήζει σημασίας.

Είναι μια εξέταση στην οποία συνεργάζονται δύο ιατρικές ειδικότητες. Ο γυναικολόγος κάνει τη λήψη, κατά τη διάρκεια της γυναικολογικής εξέτασης. Ο κυτταρολόγος εξετάζει το δείγμα στο μικροσκόπιο και γράφει την έκθεση με το αποτέλεσμα. Την έκθεση πρέπει να δει ο γυναικολόγος, ο οποίος θα συνεκτιμήσει την κλινική εικόνα που είχε δει και θα συμβουλεύσει την ασθενή για πρόσθετες εξετάσεις, αν χρειάζονται πιθανή θεραπεία, ή θα της καθορίσει πότε να έλθει για επανέλεγχο.

Τα αποτελέσματα από τον κυτταρολόγο έχουν διάφορες μορφές. Το πληρέστερο πρότυπο αποτελεσμάτων σήμερα, το σύστημα Bethesda, δυστυχώς, λίγα εργαστήρια το ακολουθούν. Σύμφωνα με το σύστημα αυτό, όταν το δείγμα κυττάρων δεν έχει κανένα πρόβλημα (αρνητικό), περιγράφεται ως «αρνητικό για ενδοεπιθηλιακή νεοπλασία ή κακοήθεια».

Τι σημαίνει το μη φυσιολογικό αποτέλεσμα; Ότι τα κύτταρα της επιφάνειας του τραχήλου της μήτρας δεν είναι φυσιολογικά, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι είναι καρκίνος. Είναι σημαντικό να θυμάστε ότι το μη φυσιολογικό αποτέλεσμα, συνήθως, σημαίνει ότι αν δεν θεραπευθεί σωστά και έγκαιρα, τότε ίσως στο μέλλον οδηγήσει σε καρκίνο. Σε κάθε περίπτωση, ο γυναικολόγος θα σας εξηγήσει τι ακριβώς σημαίνει το αποτέλεσμα του τεστ Παπανικολάου.

 

Ο ετήσιος έλεγχος επιβάλλεται όταν…

ετήσιος έλεγχος εξακολουθεί να συστήνεται σε γυναίκες με συνήθειες, οι οποίες αυξάνουν τον κίνδυνο για καρκίνο όπως:

Κάπνισμα.

Μόλυνση με έναν τύπο ιού HPV που προκαλεί καρκίνο.

Μόλυνση με τον ιό του AIDS.

Μόλυνση από χλαμύδια.

Κακή διατροφή.

Έκθεση σε DES, κατά την κυοφορία εμβρύων στη μήτρα της μητέρας τους, ένα συνθετικό φάρμακο, το οποίο έχει δράση που μοιάζει με οιστρογόνα, που πήρε ενδεχομένως η μητέρα τους, κατά την εγκυμοσύνη της.

Θεραπεία με φάρμακα που καταστέλλουν το ανοσοποιητικό σύστημα ή αδύναμο ανοσοποιητικό σύστημα.

Προσωπικό ή οικογενειακό ιστορικό καρκίνου του τραχήλου.

 

Ελένη Χρυσοπούλου, Φαρμακοποιός

 

Βιβλιογραφία – Πηγές

Ραντεβού με τον Γυναικολόγο . Εύα Ντελιδάκη

Μαρία Παπανικολάου – Κόκκορη, «Life and Career, The Way to the Pap-Test», Hellenic Medical Society, January 1 (2008) https://el.wikipedia.org/wiki/Γεώργιος_Παπανικολάου  http://www.testpap.com/

About the author