Το σύνδρομο του Πίτερ Παν!

Το σύνδρομο του Πίτερ Παν!
Το σύνδρομο του Πίτερ Παν!

Πόσες φορές δεν έχουμε -έτσι, με χαλαρή διάθεση- σκεφτεί να μπορούσαμε να σταματήσουμε το χρόνο; Πόσες φορές δεν έχουμε πει: «ας μη μεγαλώναμε ποτέ! Να έχουμε την ανεμελιά της παιδικής μας ηλικίας». Αυτό φυσικά δεν είναι κακό. Κάθε άλλο! Το κακό είναι να το κάνεις πραγματικότητα, να βιάζεις το χρόνο να σταματήσει…

Τότε αρχίζουν τα προβλήματα. Στην μεν πρώτη περίπτωση, η χαλαρή διάθεση και κάποιες τυχαίες συμπεριφορές είναι απόλυτα αποδεκτά έως και επιβεβλημένα, θα έλεγα, σαν μια δικλείδα ασφαλείας από την πνιγερή καθημερινότητα. Η δεύτερη, όμως, περίπτωση είναι απλώς καταστροφική… Και όχι μόνο για όσα άτομα διακρίνονται από σύνολο συμπτωμάτων που χαρακτηρίζουν τον τύπο ενός άνδρα, ο οποίος μολονότι ηλικιακά έχει μεγαλώσει, αρνείται να ωριμάσει και αποφεύγει να αναλάβει την ευθύνη του ως ώριμο άτομο.
Το σύνδρομο του Πίτερ Παν μπορεί να είναι καταστροφικό για τη συναισθηματική γαλήνη του άνδρα, αλλά και της οικογένειάς του. Πρόκειται για εκείνους τους άνδρες που αρνούνται να μεγαλώσουν και παραμένουν πάντα παιδιά… Η πορεία του άνδρα προς την ενηλικίωση εμποδίζεται από μια μοιρολατρική αναβλητικότητα και από ένα σύστημα άρνησης που αγγίζει την παραξενιά. Αυτός ο άνδρας νιώθει καλά απολαμβάνοντας την ελευθερία της νιότης του και θέλει να παραμείνει αγόρι, να παραμείνει παιδί… Αδυνατεί να αντιμετωπίσει τους φόβους και τις ευθύνες, δυσκολεύεται να συντηρήσει μακροχρόνιες σχέσεις και δεσμούς και τείνει να κατηγορεί τους άλλους για τις αποτυχίες του.
Όσοι σχετίζονται ερωτικά και αγαπούν αυτούς τους ανθρώπους νιώθουν απίστευτα στερημένοι. Τα «θύματά» τους προσπαθούν απεγνωσμένα να ξεφύγουν από την επιρροή τους. Αν ανήκετε στην κατηγορία αυτήν, ίσως διαπιστώσετε ότι, αν προσπαθήσετε να συμβουλεύσετε αυτά τα άτομα, για να διορθώσουν τη συμπεριφορά τους, μπορεί να αντιμετωπίσετε ειρωνικά ή ακόμα και προσβλητικά σχόλια.
Αποζητούν επίμονα την προσοχή σας αλλά, μόλις τους προσέξετε, καγχάζουν για την υπερβολική σας φροντίδα. Οι μεγαλύτεροι σε ηλικία άνδρες έχουν επίγνωση της κατάστασής τους, αλλά αρνούνται να ζητήσουν ή να δεχτούν κάποια βοήθεια. Μπορεί και εσείς να γνωρίζετε ένα φίλο ή ένα αγαπημένο σας πρόσωπο με το σύνδρομο του Πίτερ Παν και να αισθάνεστε τη στέρηση. Και δεν ξέρετε αν πρέπει να τους ανοίξετε την αγκαλιά σας ή να τους αποδιώξετε…
Αυτοί οι άνδρες, αν απαρνηθούν, τελικά,τη βοήθεια μέχρι τέλους, τότε πιθανότατα με το που θα φύγουν από το σπίτι, θα παντρευτούν. Θα υποκριθούν στο γάμο τους πως είναι ευτυχισμένοι με τη γυναίκα τους. Θα λένε παντού πόσο ικανοποιημένοι είναι με την οικογένειά τους. Στην πορεία της ζωής τους, θα αρνούνται πεισματικά το γεγονός ότι το σώμα τους γερνάει και γίνεται εύθραυστο. Θα συνεχίσουν να έχουν πολλούς φίλους και ως οικογενειάρχες, αλλά στην πραγματικότητα οι φιλίες αυτές είναι ρηχές και επιπόλαιες. Και αρκετές φορές στις παρέες τους συμπεριφέρονται σαν να είναι έφηβοι. Βγαίνουν και διασκεδάζουν σαν να μην έχουν οικογένεια και υποχρεώσεις, πολλές φορές.
Η πρόληψη του Συνδρόμου του Πήτερ Παν είναι σχετικά εύκολη. Όσο γρηγορότερη είναι η προσέγγιση του ανδρός αυτού, τόσο πιο καλά θα είναι τα αποτελέσματα. Είναι πραγματικά θλιβερό το γεγονός ότι αυτοί οι όμορφοι άνθρωποι ξεκινούν τη ζωή τους σαν παιδιά που πετούν μακριά από την πραγματικότητα και ισχυρίζονται πως ζουν σε μια κατάσταση μόνιμης ευδαιμονίας. Αν τους αφήσουμε να ζουν σε αυτήν τη ψευδαίσθηση, θα έρθει κάποτε η στιγμή που θα νιώσουν σαν φυλακισμένα παιδιά που συνεχώς θα θέλουν να δραπετεύσουν από τη ζωή και δε θα μπορούν…
Και σε αυτήν τη φυλακή, θα τους συντροφεύει πάντα η μοναξιά, οι αμφιβολίες και η έλλειψη ευτυχίας. Και ας ισχυρίζονται πως ζουν χαρούμενοι και είναι ικανοποιημένοι με τις επιλογές τους.
Ο άνδρας αυτός τυπικά ζει στο σπίτι του μόνος, δουλεύει, αλλά με μειωμένο ωράριο, γιατί δε θέλει φυσικά να έχει ευθύνες. Οι επιτυχίες που μπορεί να έχει στη δουλειά είναι συνήθως περιστασιακές. Τις περισσότερες φορές, υποκρίνεται πως είναι ένας τέλειος ετερόφυλος, αλλά στην πραγματικότητα νιώθει πολύ αμήχανος ανάμεσα στις γυναίκες. Η αφηρημάδα του και η έλλειψη σεβασμού τον βάζουν σε σοβαρές σκέψεις, σε σχέση με το μέλλον του.
Είναι όμως μόνος του, ο σύγχρονος και εκτός παραμυθιού Πίτερ Παν; Όχι! Υπάρχει και το άλλο μισό που τον συμπληρώνει ή, τουλάχιστον, έτσι πιστεύουν και οι δύο πρωταγωνιστές μας. Υπάρχει η μικρή Γουέντι.

Σημαντικό πρόσωπο στη ζωή του Πίτερ Παν. H Γουέντι είναι η γυναίκα πίσω από τον Πίτερ Παν. Είναι εκείνη που ασχολείται με όλα εκείνα που εκείνος δεν μπορεί ή δε θέλει, έτσι, ώστε ο ίδιος να «επιβιώσει». Και όπως για τον Πίτερ, έτσι και για τη Γουέντι, έχει χρησιμοποιηθεί ο όρος «Wendy Syndrome» (Το σύνδρομο της Γουέντι), για να περιγράψει ένα σύνολο συναισθημάτων και συμπεριφορών που τη χαρακτηρίζουν.

H Γουέντι αντιπροσωπεύει το μητρικό πρωτότυπο και ως τέτοια φιγούρα λειτουργεί για τον Πίτερ Παν. Υπερπροστατευτική, παίρνει την κάθε απόφαση και αναλαμβάνει τις ευθύνες του, καλύπτει τα κενά του και με αυτόν τον τρόπο δικαιολογεί την αναξιοπιστία του. Το σύνδρομο της Γουέντι αφορά ,συνήθως, γυναίκες οι οποίες εξαρτώνται από το σύντροφό τους με έναν ιδιαίτερο τρόπο. Συμπεριφέρονται ως μητέρες, αντιμετωπίζοντάς τους σαν ανώριμα παιδιά.
Προκειμένου μια γυναίκα να μεταμορφωθεί σε Γουέντι, χρειάζεται να υπάρχουν ορισμένες συνθήκες: «Θα πρέπει σε κάποιο βαθμό να υποφέρει από ένα φόβο απόρριψης, να συντηρεί μια αρνητική αυτοεικόνα μέσα από μια εσωτερική φωνή κατωτερότητας και να είναι τόσο προσηλωμένη στην κοινωνική της εικόνα, ώστε να αδυνατεί να εξετάσει την πραγματική προσωπική ζωή της».
Μεταμορφώνεται σε Γουέντι παρακινημένη από μια εσωτερική ανάγκη για αποδοχή και υποστήριξη και από το φόβο να μην την εγκαταλείψουν…
Παίρνοντας ένα μητρικό ρόλο προς το σύντροφό της, νιώθει ότι προστατεύεται από την πιθανή απόρριψη που, κατά τη γνώμη της, είναι αναπόφευκτη, αν αυτός θυμώσει.
Τα συμπτώματα της Γουέντι περιλαμβάνουν:
Έλλειψη ξεκάθαρης αίσθησης ταυτότητας
Απουσία προσωπικής άποψης και έλλειψη επαφής με τις επιθυμίες και τις προτιμήσεις της
Εξάρτηση από την έγκριση των άλλων
Συντήρηση μιας αποδεκτής κοινωνικής ταυτότητας
Δεν είναι τυχαίο που η Γουέντι, στο πρωτότυπο παραμύθι του Πίτερ Παν, μετά την περιπέτειά της στο πλευρό του, εγκατέλειψε τη «Χώρα του Ποτέ» και επέστρεψε στο σπίτι της, για να φροντίσει την άρρωστη μητέρα της. Ο Πίτερ την ακολούθησε και μολονότι η Mrs Darling, η μητέρα της, προσφέρθηκε να τον υιοθετήσει, όπως και τα άλλα παιδιά, εκείνος σύντομα πέταξε πάλι μακριά, από το φόβο του ότι «θα τον πιάσουν και θα τον κάνουν άντρα».
Η Γουέντι, βλέπετε, αποφάσισε ότι ήθελε ή ότι έπρεπε να μεγαλώσει.. Δεν μπορούσε να ακολουθεί τον Πίτερ στις ατελείωτες περιπέτειές του και να έχει το νου της να τον σώζει από κινδύνους και μπελάδες ή να τον περιθάλπει μετά τις απερισκεψίες του. Ίσως ήταν η αρρώστια της δικής της μητέρας, που την έβαλε σε σκέψεις… Η ιδέα ότι στην πραγματικότητα οι άνθρωποι μεγαλώνουν και αρρωσταίνουν και κάποτε πεθαίνουν κιόλας…
Τελικά, έτσι κι αλλιώς, μεγαλώνουμε, είτε συναινούμε σε αυτό είτε όχι… Και ίσως η απόφαση να το κάνουμε συνειδητά και με τη θέλησή μας να είναι προτιμότερη επιλογή από το να ζούμε ατελείωτες περιπέτειες στη «Χώρα του Ποτέ» και στο πλευρό ενός κακομαθημένου και ανώριμου ήρωα παραμυθιού, που θέλει να παραμείνει παιδί.
Κάπου εδώ σταματά η περιπέτεια στη «Χώρα του Ποτέ». Ας κοιτάξουμε στους καθρέφτες μας: Μήπως δε θέλουμε να φύγουμε από τη «Χώρα του Ποτέ»; Ας κλείσουμε την κουβέντα μας με μια προτροπή: «Ας μείνουμε πάντα παιδιά… αλλά ώριμα, κατασταλαγμένα και υπεύθυνα παιδιά!»

Από τη «Χώρα του Ποτέ», που έφυγα!

Ανδρέας Καλλιβωκάς
Φαρμακοποιός

Πηγές
Dr. Kiley, Dan. The Peter Pan Syndrome, Εκδ. Dodd, Mead and Company

About the author