Υπνηλία : Οι αιτίες που την προκαλούν

Υπνηλία : Οι αιτίες που την προκαλούν
Υπνηλία : Οι αιτίες που την προκαλούν

Οι άνθρωποι θα μπορούσαν να χωριστούν σε δύο μεγάλες κατηγορίες. Σε αυτούς που ξυπνούν εύκολα το πρωί και σε αυτούς που βλέπουν την ίδια διαδικασία ως μαρτύριο. Στην σύγχρονη εποχή μας ο μέσος άνθρωπος δεν χορταίνει ύπνο και αισθάνεται συχνά υπνηλία και νύστα.

Η υπνηλία είναι παθολογικό πρόβλημα και ορίζεται ως η υπερβολική διάθεση για ύπνο. Κατά συνέπεια είναι μια κατάσταση όπου ο εγκέφαλος εξαιτίας διαφόρων παραγόντων εμφανίζει μειωμένη πρόσληψη οξυγόνου και στην προσπάθειά του να ξεκουράσει τον οργανισμό δημιουργεί συμπτώματα, όπως χασμουρητό, κλείσιμο των βλεφάρων και αδυναμία συγκέντρωσης. Η μειωμένη παροχή οξυγόνου προκαλεί υπνηλία. Γι’ αυτό και νυστάζουμε αδικαιολόγητα όταν βρισκόμαστε σε ένα βουνό ή μετά από πολύωρη παραμονή σε κλειστούς χώρους, με συνωστισμό, χωρίς καλό αερισμό.

Υπάρχει περίπτωση να νυστάζετε παρόλο που έχετε κοιμηθεί κανονικά και η υπνηλία δεν οφείλεται στην κούραση για αυτό θα πρέπει να δούμε τι συμβαίνει στον οργανισμό μας.

Οι παράγοντες της καθημερινότητας είναι οι πιο συνηθισμένες αιτίες της υπνηλίας. Πάμε να τους δούμε παρακάτω.

 

  • Κακή διατροφή, χρόνια στέρηση ύπνου, άγχος – stress, φαρμακευτική αγωγή, ψυχολογικά προβήματα, εξαντλητικές δίαιτες, κατάχρηση αλκοόλ και φαρμάκων

Βασικές και μη οργανικές πηγές του προβλήματος είναι οι άστατες συνήθειες ύπνου (όπως λόγου χάρη τα νυχτερινά ωράρια εργασίας), η χρόνια στέρηση ύπνου, το άγχος – stress, η κακή διατροφή. Στα μη παθολογικά αίτια εντάσσονται η φαρμακευτική αγωγή, τα ψυχολογικά προβλήματα, οι δίαιτες με ταχεία απώλεια βάρους, η κατάχρηση αλκοόλ και φαρμάκων. Η περιοδικότητα και η εσωτερική αρχιτεκτονική του ύπνου συνδέεται άμεσα με την ομαλή λειτουργία ενός κεντρικού νευρωνικού βηματοδότη, ο οποίος είναι εξαιρετικά ευαίσθητος στην επίδραση του φωτός. Η αναστροφή των βιολογικών ρυθμών στην περίπτωση ατόμων με ακατάστατα νυχτερινά ωράρια, αποσυντονίζει τον βηματοδότη που δέχεται αντιφατικά μηνύματα λόγω της συσκότισης και της επίκλησης για εγρήγορση. Τα άτομα αυτά συχνά παρουσιάζουν ευρείες διαταραχές ύπνου, με κύκλους αϋπνίας υπνηλίας. Οι παραπάνω παράγοντες που αναφέραμε μπορούν να αποσυντονίσουν, επίσης το νευρωνικό βηματοδότη του ύπνου.

  • Υπερκόπωση και τα σύνδρομα κόπωσης (τα οποία πυροδοτούνται ιδιοπαθώς ή από οργανικό νόσημα)

Παρουσιάζεται η αϋπνία, η υπνηλία και πολλές φορές εναλλαγές αϋπνίας – υπνηλίας. Ιδιαίτερα συχνή είναι η υπνηλία λόγω αναιμίας και η υπνηλία λόγω του συνδρόμου χρόνιας κόπωσης.

  • Λοιμώξεις

Η υπνηλία που εμφανίζεται σε αυτήν την περίπτωση είναι μια φυσιολογική απόπειρα του οργανισμού για να συγκεντρώσει δυνάμεις και να την αντιμετωπίσει.

  • Υπνική άπνοια

Το σύνδρομο της άπνοιας του ύπνου είναι να κοιμάστε αρκετές και ικανοποιητικές ώρες, αλλά το πρωί να είστε κουρασμένοι. Κατά την διάρκεια του ύπνου υπάρχει η μείωση του μυϊκού τόνου των αναπνευστικών οδών λόγω ύπνου. Στην ουσία αυτό που συμβαίνει είναι ότι η τραχεία έχει μεγάλη κλίση (κυρίως όταν ξαπλώνετε σε ύπτια θέση) και επομένως εμποδίζεται η δίοδος του αέρα, με αποτέλεσμα να διακόπτεται πολλές φορές η αναπνοή κατά τη διάρκεια του ύπνου για αρκετά δευτερόλεπτα και επομένως το άτομο να καταβάλλει προσπάθεια για να αναπνεύσει (το γνωστό ροχαλητό). Η υπνική άπνοια είναι ασθένεια που μπορεί να προκαλέσει προβλήματα υγείας στην καρδιακή λειτουργία (όπως λόγου χάρη υπέρταση, αρρυθμίες), γι’ αυτό και θα πρέπει να αντιμετωπίζεται. Τα άτομα με επεισόδια άπνοιας στον ύπνο εμφανίζουν υπνηλία και είναι σε ομάδα υψηλού κινδύνου για την εμφάνιση καρδιακής ανακοπής και αρρυθμιών. Για να μάθετε εάν παρουσιάζετε σχετικό πρόβλημα θα πρέπει να επισκεφτείτε τα Εργαστήρια Μελέτης Ύπνου, που λειτουργούν σε δημόσια και ιδιωτικά νοσοκομεία.

  • Ναρκοληψία

Η διαταραχή αυτή χαρακτηρίζεται από υπνηλία και διαταραχή του ύπνου REM. H ακριβής αιτιολογία της νόσου είναι άγνωστη διότι εμπλέκονται γενετικοί και περιβαλλοντικοί παράγοντες. Έχουν περιγραφεί δευτεροπαθείς περιπτώσεις ναρκοληψίας (όπως π.χ. μετά από κάκωση κεφαλής).

  • Ορμονική ανωμαλία (Υπολειτουργία του θυρεοειδούς και διαβήτης, προεμμηνορυσιακό σύνδρομο)

Οι ορμονικές διαταραχές, τα αυτοάνοσα καθώς και ψυχιατρικά νοσήματα ανήκουν στις εκείνες τις περιπτώσεις, οι οποίες έχουν ως σύμπτωμα την υπνηλία.

Θυρεοειδής:

Συνήθως η υπνηλία παρουσιάζεται όταν ο υποθυρεοειδισμός βρίσκεται σε προχωρημένο στάδιο και δεν έχει διαγνωστεί εγκαίρως. Δεν ξεχνάτε να ενημερώσετε και να επισκεφθείτε τον ενδοκρινολόγο.

Διαβήτης:

Σε έναν διαβητικό ενδέχεται να παρουσιαστεί επίμονη και αδικαιολόγητη υπνηλία. Αυτό αποτελεί ένα προειδοποιητικό σημάδι ότι το σάκχαρό του έχει απορρυθμιστεί (ενδεχομένως να μην τήρησε σωστά το πρόγραμμα της αγωγής του). Ενημερώνουμε άμεσα τον ιατρό μας ή το φαρμακοποιό μας.

Προεμμηνορυσιακό σύνδρομο:

Το προεμμηνορυσιακό σύνδρομο (ΡΜ5) μπορεί να κάνει μια γυναίκα να αισθάνεται διαφορετικά από το κανονικό, τις ημέρες λίγο πριν την περίοδο της κάθε μήνα. Μπορεί να νιώθει υπνηλία,

  • Διάφραγμα

Διάφορες ανατομικές διαταραχές στην περιοχή της μύτης (π.χ. σκολίωση του ρινικού διαφράγματος) ή του φάρυγγα (π.χ. υπερτροφικές αμυγδαλές) ενδεχομένως να εμποδίζουν τη δίοδο του αέρα και να δημιουργούν δυσκολίες στην αναπνοή. Τέτοιου είδους προβλήματα εμφανίζονται συνήθως σε νεαρές ηλικίες.

  • Εγκυμοσύνη

Στα πρώτα στάδια της κύησης, η υπνηλία, αποτελεί βασικό σύμπτωμα στις περισσότερες γυναίκες.  Η υπνηλία οφείλεται στις αυξημένες τιμές της β-χοριακής ορμόνης (η οποία σχετίζεται με την εγκυμοσύνη).
Οι αυξημένες τιμές της συγκεκριμένης ορμόνης είναι απολύτως φυσιολογικό φαινόμενο και μάλιστα αποτελούν και ένδειξη ότι η εγκυμοσύνη πηγαίνει καλά. Η παρουσία της γίνεται αισθητή συνήθως την 5η-6η εβδομάδα της κύησης (όταν δηλαδή η γυναίκα μαθαίνει ότι είναι έγκυος) και διαρκεί μέχρι την 9η εβδομάδα περίπου.

  • Φάρμακα (Αντικαταθλιπτικά, αγχολυτικά, ηρεμιστικά, αντιισταμινικά)

Τέτοιου είδους φαρμακευτική αγωγή μπορεί να προκαλέσει υπνηλία ακριβώς γιατί η δράση τους επικεντρώνεται στη χαλάρωση ολόκληρου του οργανισμού. Κοινή κατηγορία φαρμάκων που ενδεχομένως ευθύνεται για την υπνηλία μέσα στην ημέρα είναι τα αντιεμετικά και τα αντιισταμινικά τα οποία λαμβάνονται συνήθως για την καταπολέμηση αλλεργιών.

  • Κατάθλιψη

Η υπερβολική υπνηλία κατά τη διάρκεια της ημέρας είναι πιθανόν να αποτελεί και σύμπτωμα κατάθλιψης. Η κατάθλιψη συνήθως συνδέεται με αϋπνία και ανορεξία, ένα ποσοστό των περιπτώσεων (περίπου 30%) σχετίζεται με υπνηλία και βουλιμία και αφορά κυρίως τη λεγόμενη «κατάθλιψη του χειμώνα». Σε αυτές τις περιπτώσεις, το άτομο έχει δυσκολία να συγκεντρωθεί, οι αντιδράσεις του είναι αργές, παρουσιάζει μια διάθεση απόσυρσης από κάθε δραστηριότητα και νιώθει την επιθυμία να είναι διαρκώς ξαπλωμένο ή να κοιμάται. Τα συμπτώματα αυτά δεν σημαίνει αναγκαστικά ότι μαρτυρούν την ύπαρξη κατάθλιψης διότι μπορεί απλώς να συνδέονται με μια χρονική περίοδο όπου αισθάνεται κανείς πεσμένος ψυχολογικά.

  • Αναιμία

Σε περίπτωση που κοιμάστε καλά και νιώθετε ότι ξεκουράζεστε αλλά μέσα στην ημέρα νιώθετε υπνηλία, να μην μπορείτε να ανταποκριθείτε στις υποχρεώσεις και το σώμα σας είναι εξαντλημένο, παρατηρείται ότι είστε πιο χλομοί, τα νύχια  και τα μαλλία σας σπάνε εύκολα, ενδεχομένως εμφανίσατε αναιμία (ή επιδεινώθηκε ραγδαία).

  • Σύνδρομο KLEINE LEVIN

Πρόκειται για παθολογικό σύνδρομο άγνωστης αιτιολογίας που προσβάλλει κυρίως τους νεαρούς άνδρες και χαρακτηρίζεται από ολιγοήμερα επεισόδια υπνηλίας με υπερφαγία, υπερσεξουαλικότητα, σύγχυση, ευερεθιστότητα.

  • Σύνδρομο ανήσυχων ποδιών κατά τον ύπνο ή περιοδικών κινήσεων των άκρων κατά τον ύπνο ή νυχτερινός μυόκλονος

Πρόκειται για πάθηση που χαρακτηρίζεται από περιοδικές κινήσεις των άκρων κατά τον ύπνο. Προκαλεί κακή ποιότητα ύπνου, συχνές αφυπνίσεις. Μπορεί να συνοδεύεται αμιγώς από αϋπνία ή υπνηλία ή εναλλαγές αϋπνίας υπνηλίας. Τα ευρήματα από την ορθή παθολογική ιατρική εξέταση έχουν κομβικό ρόλο στην εξατομικευμένη αξιολόγηση του ασθενούς, στον καθορισμό των εξετάσεων που απαιτούνται σε κάθε περίπτωση και στην παροχή της σωστής θεραπείας. Σε αρκετές περιπτώσεις υπνηλίας είναι απαραίτητη η πραγματοποίηση πολυυπνογραφίας, μιας ειδικής εξέτασης που γίνεται στο νοσοκομείο και πραγματοποιείται σε επίμονες περιπτώσεις υπνηλίας και διαταραχών ύπνου. Κατά την πραγματοποίηση της εξέτασης ο ασθενής κοιμάται στο νοσοκομείο, μελετώνται η επέλευση και οι φάσεις του ύπνου (π.χ. REM NON REM), η εγκεφαλική δραστηριότητα κατά τον ύπνο, η καρδιοαναπνευστική λειτουργία κατά τον ύπνο και η κατάσταση των σκελετικών μυών κατά την διάρκεια του ύπνου. Η πολυυπνογραφία δεν ταυτίζεται με την πραγματοποιούμενη στα περισσότερα νοσοκομεία συνήθη μελέτη ύπνου κατά την διάρκεια της οποίας μετρώνται ορισμένες μόνο παράμετροι που αφορούν τα σύνδρομα άπνοιας κατά τον ύπνο.

 

Αριστείδης Κούνας, Φαρμακοποιός,

Φαρμακείο Ξηροπήγαδου Αρκαδίας

 

About the author