Ψυχολογία κατά τη διάρκεια της κύησης

Ψυχολογία κατά τη διάρκεια της κύησης
Ψυχολογία κατά τη διάρκεια της κύησης

Η εγκυμοσύνη είναι ένα σημαντικότατο γεγονός στη ζωή της γυναίκας. Πέρα από το σώμα της, κρίσιμες αλλαγές υφίσταται και η ψυχολογία της. Σε καμία άλλη περίοδο της ζωής της δεν έρχεται αντιμέτωπη με τόσο καθοριστικές ορμονικές “ανακατατάξεις”. Επίσης, πολλές γυναίκες φαντασιώνονται με διάφορους τρόπους αυτήν την περίοδο, το βίωμά τους, όμως, συχνά απέχει σημαντικά από τη φαντασίωση. Πρόκειται άλλωστε για μία περίοδο που η κάθε γυναίκα βιώνει μοναδικά.

Κατά το πρώτο τρίμηνο της εγκυμοσύνης, αν η μέλλουσα μητέρα είναι πολύ αγχωμένη, αυτό μπορεί να επηρεάζει τις σωματικές αντιδράσεις που έχει, π.χ. ναυτία ή εμετοί και αντίστροφα οι σωματικές της αντιδράσεις να επηρεάζουν την ψυχολογία της. Από αυτό καταλαβαίνουμε πως το σώμα είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με το συναίσθημα του ανθρώπου. Επομένως, όσο περισσότερο ενήμερη είναι η μέλλουσα μητέρα γι’ αυτό και όσο περισσότερο φροντίζει να διατηρεί ένα θετικό συναίσθημα προς την κατάσταση, τόσο πιθανότερο είναι να έχει λιγότερες σωματικές ενοχλήσεις.

Επίσης, οι πιθανότητες αποβολής στο πρώτο τρίμηνο είναι αυξημένες σε σύγκριση με την ύστερη περίοδο της εγκυμοσύνης. Μία γυναίκα που έχει βιώσει κάποια αποβολή στο παρελθόν, λοιπόν, μπορεί να είναι περισσότερο αγχωμένη. Σε αυτό παίζει ρόλο και η ιδιοσυγκρασία της και η σχέση της με το σύντροφό της.

Ας μην ξεχνάμε ότι, στο πρώτο τρίμηνο, τα σημάδια της εγκυμοσύνης δεν είναι εμφανή στο περιβάλλον της εγκύου. Αυτό, βέβαια, είναι διαφορετικό απ’ αυτό που βιώνει η ίδια. Πρόκειται για μία καινούρια συνθήκη στη ζωή μιας γυναίκας, η οποία χρειάζεται χρόνο για να προσαρμοστεί σε αυτήν και αυτό από μόνο του είναι ένα εντελώς καινούριο δεδομένο στη ζωή της. Κάποια ζευγάρια, άλλωστε, επιθυμούν να μην ανακοινώνουν το γεγονός, κατά τους τρεις πρώτους μήνες και αυτό είναι μία “ιδιαίτερη” συνθήκη. Η έγκυος, λοιπόν, περνάει από ένα σωρό ψυχολογικές και ορμονικές αλλαγές, ενώ η εμφάνισή της παραμένει ίδια με προηγουμένως.

Οι μεταβολές της διάθεσης της εγκύου είναι, επίσης, πολύ έντονες κατά το πρώτο τρίμηνο και αυτό έχει να κάνει με τις ορμόνες της που αλλάζουν. Κι εδώ το περιβάλλον της, η σχέση με το σύντροφό της και η ιδιοσυγκρασία της παίζουν πολύ σημαντικό ρόλο.

Κατά το δεύτερο τρίμηνο της εγκυμοσύνης, η μέλλουσα μητέρα θα πρέπει λογικά να είναι περισσότερο εφησυχασμένη, όσον αφορά στην πιθανότητα της αποβολής, αφού το “δύσκολο” πρώτο τρίμηνο έχει παρέλθει. Αυτό πάντα έχει να κάνει βέβαια με την προσωπικότητα της εγκύου.
Κατά το τρίμηνο αυτό, η γυναίκα αρχίζει και παίρνει βάρος και το σώμα της αλλάζει. Τα σημάδια της εγκυμοσύνης είναι πλέον πιο εμφανή. Συχνά, νιώθει μεγαλύτερη σεξουαλική διέγερση και αυτό συνδέεται και με συγκεκριμένες αλλαγές που συμβαίνουν και στον οργανισμό της. Σε κάποια ζευγάρια αναδύεται το θέμα της σεξουαλικότητας λοιπόν. Για παράδειγμα, αν ο σύντροφος συνεχίζει να επιθυμεί ερωτικά τη γυναίκα και αν τη βρίσκει ακόμα ελκυστική. Η γυναίκα, λοιπόν, “ασχολείται” περισσότερο με το σύντροφό της και -ίσως- νιώσει περισσότερο εξαρτημένη απ’ αυτόν.
Παράλληλα, στο δεύτερο τρίμηνο η γυναίκα αισθάνεται για πρώτη φορά κίνηση του εμβρύου και αυτό μπορεί ν’ αλλάξει τη στάση της ως προς την κατάστασή της. Συχνά νιώθει μεγάλο ενθουσιασμό ή και άγχος για το μέλλον.

Κατά το τρίτο τρίμηνο της εγκυμοσύνης, η γυναίκα αρχίζει και προετοιμάζεται ψυχολογικά και σωματικά για τον τοκετό, που πλησιάζει. Συχνά, αναδύονται φόβοι, όσον αφορά στη διαδικασία και η γυναίκα απασχολείται πιο συστηματικά με την προετοιμασία της για τον τοκετό. Το συναίσθημα μπορεί να είναι διαφορετικό ανάμεσα στις νεαρές μητέρες ή τις πιο “έμπειρες”, που έχουν δηλαδή και άλλο/α παιδί/ά.
Ένας φόβος που μπορεί να αναδυθεί έχει να κάνει με την υγεία του βρέφους. Αυτός είναι σαφώς πιο έντονος σε γυναίκες που είχαν πρόβλημα με τη γονιμότητά τους. Κάποιες ρουτίνες που πριν δεν άγχωναν τις γυναίκες, όπως για παράδειγμα η οδήγηση, μπορεί πλέον να τις αγχώνουν. Από την άλλη, όποια συναισθήματα αμφιθυμίας μπορεί να υπήρχαν σχετικά με την εγκυμοσύνη, λογικά, έχουν επιλυθεί στο τρίτο τρίμηνο.
Στο τρίτο τρίμηνο, το ζευγάρι νιώθει αρκετά ασφαλές, ώστε να προετοιμάσει το δωμάτιο του παιδιού, να του αγοράσει ρούχα ή εξοπλισμό για τη φροντίδα του ή -ακόμη- και να διαλέξει ένα όνομα για το παιδί του. Αρχίζει, δηλαδή, να ασχολείται με πρακτικά ζητήματα.

Αν υπάρχει μεγαλύτερο παιδί, η προετοιμασία του καλό είναι να γίνεται σε όλη τη διάρκεια της εγκυμοσύνης της μητέρας και όχι στο τρίτο τρίμηνο. Αυτό ισχύει και για τις πρακτικές αλλαγές, όπως για παράδειγμα την αλλαγή του δωματίου.
Σε αυτήν την ύστερη περίοδο της εγκυμοσύνης, συχνά, το περιβάλλον της εγκύου της φέρεται με πιο “ειδικό” τρόπο. Αυτό μπορεί να είναι και αρνητικό, καθώς πολλές έγκυες γυναίκες δυσανασχετούν, όταν τους φέρονται σαν να είναι άρρωστες ή να έχουν περιορισμένες δεξιότητες. Όταν, για παράδειγμα, μία γυναίκα συνεχίζει να δουλεύει, μπορεί να μην απολαμβάνει ειδική μεταχείριση που την κάνει να νιώθει “ανίκανη” ή “λίγη”. Σε αυτήν τη φάση της εγκυμοσύνης, πολλές γυναίκες, λοιπόν, σταματούν τη δουλειά και αυτό μπορεί να συνοδεύεται από άγχος, για παράδειγμα στην περίπτωση που είναι επιχειρηματίες ή ελεύθερες επαγγελματίες.
Ο ρόλος του πατέρα, σε όλη αυτήν την περίοδο των εννέα μηνών, σαφώς δεν πρέπει να παραγνωρίζεται. Ας μην ξεχνάμε ότι και ο ίδιος υφίσταται αλλαγές στην ψυχολογία του, καθώς ετοιμάζεται να γίνει πατέρας. Είναι σημαντικό, λοιπόν, το ζευγάρι να μοιράζεται αυτές τις εμπειρίες και η μητέρα να ζητάει από το σύντροφό της να είναι παρών σε όλες τις σημαντικές στιγμές της εγκυμοσύνης, π.χ. κρίσιμες εξετάσεις. Σημαντικό είναι επίσης να αναδεικνύεται ο ρόλος του και η σημαντικότητά του.
Το σημαντικότερο ρόλο, τέλος, σε όλες αυτές τις αλλαγές που υφίσταται το ζευγάρι παίζουν οι “αποσκευές” που κουβαλάει ο καθένας από τη γονεϊκή του οικογένεια. Πώς είχε βιώσει το μητρικό/πατρικό ρόλο στην οικογένεια που μεγάλωσε; Πόσο επαρκής νιώθει για ν’ αναλάβει την ευθύνη της ανατροφής ενός παιδιού; Τι σημαίνει ο ερχομός ενός ή περισσότερων παιδιών για τη σχέση του ζευγαριού; Πληροφορίες για να απαντήσει κανείς σε αυτά τα ερωτήματα παίρνει από την οικογένεια, από την οποία προέρχεται. Χωρίς -σαφώς- αυτό να σημαίνει ότι ο καθένας δεν μπορεί να αλλάξει τα δεδομένα των “αποσκευών” που κουβαλάει. Γι’ αυτό είναι σημαντικό το ζευγάρι να φροντίζει τη σχέση του και ο κάθε άνθρωπος ξεχωριστά τον εαυτό του. Και να είναι ανοιχτοί να αναζητήσουν υποστήριξη, αν τη χρειάζονται.

Εύη Μεσσαριτάκη, Ψυχολόγος – Ψυχοθεραπεύτρια

About the author