Kαφεΐνη, πόσο «αθώα»;

Kαφεΐνη, πόσο «αθώα»;
Kαφεΐνη, πόσο «αθώα»;

Η καφεΐνη είναι μια λευκή κρυσταλλική ουσία με έντονη πικρή γεύση, που υπάγεται στα αλκαλοειδή της ξανθίνης. Υπάρχει σε πολλά διαφορετικά είδη φυτών, ενώ βρίσκεται στους κόκκους, στα φύλλα ή στους καρπούς που παράγουν τα φυτά αυτά. Την καφεΐνη όμως την βρίσκουμε και σε διάφορα ροφήματα, αναψυκτικά και τρόφιμα (τσάι, σοκολάτα, αναψυκτικά τύπου κόλα), ενώ τη συναντάμε πολύ συχνά σε πολλά φάρμακα που χρησιμοποιούνται για την καταπολέμηση του πόνου (αναλγητικά), σε φάρμακα εναντίον του κρυολογήματος και σε κατασταλτικά της όρεξης.

Είναι αγαπημένο ρόφημα για τους περισσότερους που το έχουμε συνδέσει με το πρωινό ξύπνημα αλλά και με απογεύματα με παρέα. Ωστόσο η καφεΐνη κάνει πολύ περισσότερα από όσα νομίζουμε.

Οι ιδιότητες της καφεΐνης:
Η καφεΐνη δρα στον άνθρωπο ως διεγερτικό του κεντρικού νευρικού συστήματος, με αποτέλεσμα να αποτρέπει προσωρινά την υπνηλία και να μας κρατά σε εγρήγορση, ενώ έρευνες έχουν δείξει ότι άνθρωποι που πίνουν καφέ τακτικά, έχουν χαμηλότερο κίνδυνο εμφάνισης νόσου Alzheimer και άνοιας.
Έχει διουρητικές ιδιότητες και για αυτόν τον λόγο σε υψηλές δόσεις μπορεί να προκαλέσει αφυδάτωση, επομένως όσοι καταναλώνουν αρκετούς καφέδες μέσα στην ημέρα ή ροφήματα με υψηλές συγκεντρώσεις καφεΐνης θα πρέπει να φροντίζουν να καταναλώνουν και άφθονο νερό.
Μετά από την εισδοχή της στο πεπτικό σύστημα απορροφάται και διανέμεται στον οργανισμό πολύ γρήγορα. Αφού εισέλθει και δράσει σε διάφορα όργανα δεν παραμένει ούτε αποθηκεύεται στον οργανισμό, αλλά αποβάλλεται μετά από μερικές ώρες.
Βοηθάει στη θεραπεία διαφόρων ειδών πονοκεφάλων, της ημικρανίας και των πονοκεφάλων τάσης. Κάπου εδώ όμως πρέπει να σημειωθεί ότι η αυξημένη ποσότητα μπορεί να προκαλέσει τα αντίθετα αποτελέσματα.
Η ευαισθησία που παρουσιάζει το κάθε άτομο στην καφεΐνη είναι διαφορετική. Αυτό σημαίνει ότι για τον καθένα είναι διαφορετική η ποσότητα που χρειάζεται για να προκαλέσει θετικά αποτελέσματα στην αρχή και στη συνέχεια να δημιουργήσει
ανεπιθύμητες παρενέργειες.
Παρενέργειες της καφεΐνης
Η πρόσληψη μέτριας ποσότητας καφεΐνης δεν σχετίζεται με οποιονδήποτε κίνδυνο για την υγεία. Σε υπερβολικές ποσότητες όμως μπορεί να προκαλέσει ταχυκαρδία, παροδική αύξηση της αρτηριακής πίεσης, εντερικές διαταραχές, ναυτία, νευρικότητα, άγχος, αϋπνία και τρεμούλιασμα.
Η καφεΐνη αυξάνει την ποσότητα οξέων στο στομάχι και ενδεχομένως μπορεί να προκαλέσει καούρες. Αν έχετε προβλήματα με το στομάχι, όπως έλκος ή παλινδρόμηση, ρωτήστε το γιατρό σας αν μπορείτε να καταναλωνετε καφεΐνη.
Μπορεί να αυξήσει την αρτηριακή πίεση για μικρό χρονικό διάστημα. Η επίδραση εκτιμάται ότι οφείλεται είτε σε προσωρινό μπλοκάρισμα των ορμονών που διαστέλλουν τις αρτηρίες είτε σε αύξηση της αδρεναλίνης. Αν έχετε υπέρταση ή προβλήματα με την καρδιά καλό θα είναι να περιορίσετε την κατανάλωση της.
Στην εγκυμοσύνη λίγη ποσότητα καφεΐνης είναι ασφαλής, η αυξημένη ποσότητα όμως μπορεί να προκαλέσει πιο αργή ανάπτυξη του εμβρύου και να αυξήσει τον κίνδυνο αποβολής.
Τα αγγεία στον εγκέφαλο συνηθίζουν την επίδραση της, με αποτέλεσμα αν κάποιος σταματήσει ξαφνικά την κατανάλωση μπορεί να εμφανίζει πονοκέφαλο. Επομένως, η διακοπή της καφεΐνης καλό είναι να γίνει σταδιακά.

Καφεΐνη και παιδιά
Στα παιδιά η καφεΐνη καλό είναι να αποφεύγεται. Παρά το γεγονός ότι η μέτρια κατανάλωση καφέ στα παιδιά δεν δημιουργεί κινδύνους, χρειάζεται μεγάλη προσοχή διότι μπορεί να επηρεάσει τη διατροφή τους. Δεν πρέπει να αντικαθιστά ροφήματα πλούσια σε θρεπτικά συστατικά, όπως είναι οι χυμοί και το γάλα, ενώ μπορεί να επηρεάσει την όρεξη τους λόγω της ιδιότητας που έχει να μειώνει την όρεξη. Ακόμη, στα παιδιά που είναι πολύ ζωηρά ή που παρουσιάζουν υπερκινητικότητα θα προκαλέσει μεγαλύτερη διέγερση. Δεδομένου ότι δεν έχει καμία θρεπτική αξία μπορεί να αποκλεισθεί πλήρως από τη διατροφή του παιδιού.

Περιεκτικότητα ορισμένων ροφημάτων
σε καφεΐνη
Στιγμιαίος καφές: 65-100mg
Καφές φίλτρου: 100-120mg
Μαύρο τσάι: 40-60mg
Σοκολάτα ρόφημα: 10mg
Εσπρέσο μονός: 40-80mg
Αναψυκτικό τύπου κόλα (κουτάκι): 35-60mg

Η καφεΐνη λοιπόν, όταν καταναλώνεται σε λογικά πλαίσια μπορεί να έχει θετικά αποτελέσματα για τον οργανισμό μας. Επομένως, μπορούμε να συνεχίσουμε να απολαμβάνουμε τα αγαπημένα μας ροφήματα χωρίς να αναρωτιόμαστε τι ισχύει από όσα έχουμε ακούσει.

Άντα Καζαντζόγλου, Σύμβουλος διατροφής – Διαιτολόγος

About the author