Solarium, πόσο ασφαλές είναι;

Solarium, πόσο ασφαλές είναι;
Solarium, πόσο ασφαλές είναι;

Μετά από έναν μακρύ και γκρίζο χειμώνα, ο λαμπερός ήλιος της άνοιξης και η προοπτική του καλοκαιριού μάς γεμίζουν αναπόφευκτα με ανυπομονησία για ξένοιαστες εμφανίσεις στην παραλία. Στο μυαλό μας ένα μαυρισμένο σώμα ισοδυναμεί με μια αίσθηση ευεξίας, υγείας και ομορφιάς, και η ιδέα να εμφανιστούμε στην παραλία με ένα εντυπωσιακό μαύρισμα είναι αρκετά δελεαστική.

Σίγουρα, η εμφάνιση μιας λευκής «χειμωνιάτικης» επιδερμίδας, αλλά και το ερύθημα που μπορεί να συνοδέψει την πρώτη έκθεση στον ήλιο, οδηγούν πολλούς από εμάς να διαλέξουμε μια πιο γρήγορη λύση, για να κερδίσουμε χρόνο: το solarium και το τεχνητό μαύρισμα που μας προσφέρουν τα «κρεβάτια μαυρίσματος». Πόσο ασφαλής όμως είναι αυτή η επιλογή και τι κινδύνους μπορεί να ενέχει για την υγεία μας;

Αρχικά ας δούμε πώς λειτουργεί το solarium και πώς πετυχαίνουμε το μαύρισμα.

Η συσκευή περιέχει λάμπες που εκπέμπουν υπεριώδη (UltraViolet, UV) ακτινοβολία, παρόμοια με αυτήν του ήλιου. Η UV ακτινοβολία χωρίζεται σε τρία είδη, δύο από τα οποία μας απασχολούν και επιδρούν στην υγεία μας άμεσα:

1. Η UVA, που είναι η πιο ασθενής και στην οποία οφείλονται οι αλλεργικές αντιδράσεις και οι φωτοευαισθησίες. Μπορεί, επίσης, να επιδράσει στον υποδόριο ιστό και να αλλάξει τη δομή του κολλαγόνου και των ινών ελαστίνης του δέρματος, επιταχύνοντας τη γήρανσή του.
2. Η UVB, η οποία ευθύνεται για τα ηλιακά εγκαύματα και για τις διάφορες μορφές του καρκίνου του δέρματος.

Όταν η επιδερμίδα μας εκτίθεται στην UV ακτινοβολία (είτε αυτή εκπέμπεται από τις λάμπες του solarium είτε πρόκειται για τη φυσική ακτινοβολία του ήλιου), τα μελανοκύτταρα αντιλαμβάνονται αυτήν την έκθεση ως βλάβη, με αποτέλεσμα την παραγωγή της μελανίνης – της πρωτεΐνης που προσδίδει χρώμα στο δέρμα και τις τρίχες. Αυτή οδηγείται στις εξωτερικές στιβάδες της επιδερμίδας, προσδίδοντάς της το μαυρισμένο χρώμα, σε μια προσπάθεια του δέρματος να προστατευτεί από περαιτέρω φθορά. Καταλαβαίνουμε, λοιπόν, ότι το μαύρισμα δεν ταυτίζεται με την εικόνα της υγείας που μπορεί να έχουμε στο μυαλό μας, αλλά αποτελεί έναν αμυντικό μηχανισμό του οργανισμού μας.

Η προστασία, πάντως, που μας προσφέρει το μαύρισμα από ένα ηλιακό έγκαυμα, μεταφρασμένη σε δείκτη SPF είναι περίπου 3-4, ελάχιστη δηλαδή, σε σύγκριση με την προστασία που προσφέρει η σωστή χρήση ενός αντηλιακού προϊόντος.
Εκτός από την πρόωρη γήρανση του δέρματος και τις αλλεργικές αντιδράσεις, η υπεριώδης ακτινοβολία μπορεί να καταστείλει τη φυσιολογική λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος, καθιστώντας τον οργανισμό μας πιο ευάλωτο σε ασθένειες. Επίσης, φθορά μπορεί να προκληθεί και στους οφθαλμούς: αν εκτεθεί σημαντικά ο κερατοειδής, μπορεί να προκληθεί φωτοκερατίτιδα, μια μορφή εγκαύματος, επίπονη αλλά ιάσιμη. Αν, ωστόσο, εκτεθεί σημαντικά ή κατ’ εξακολούθηση ο φακός του ματιού, τότε μπορεί να προκληθεί μόνιμη φθορά (π.χ. καταρράκτης) ή ακόμα και καρκίνος των οφθαλμών.
Πιο σημαντικό όλων, ωστόσο, είναι το γεγονός πως η έκθεση σε ακτίνες UV αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του δέρματος και μελανώματος. Επιδημιολογικές μελέτες συσχετίζουν την UV ακτινοβολία με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης δερματικών καρκίνων και γι’ αυτό οι Οργανισμοί Υγείας και ο Οργανισμός Ελέγχου Φαρμάκων συνιστούν την περιορισμένη έκθεση σε αυτήν, είτε προέρχεται από τον ήλιο είτε από τεχνητές πηγές. Ο Διεθνής Οργανισμός Μελέτης για τον Καρκίνο (IARC) έχει συγκεντρώσει αποτελέσματα σχετικών ερευνών που έχουν διεξαχθεί σε διάρκεια 25 ετών, και φαίνεται πως υπάρχει αξιοσημείωτη συσχέτιση της χρήσης solarium με την εμφάνιση καρκίνων του δέρματος και των οφθαλμών. Σύμφωνα με μελέτες, η πιθανότητα εμφάνισης καρκίνου του δέρματος αυξάνεται κατά ποσοστό 75% σε άτομα που ξεκίνησαν τη χρήση solarium σε ηλικία μικρότερη των 35 ετών, ενώ αντίστοιχα γυναίκες, που το χρησιμοποιούν συχνότερα από μία φορά το μήνα, εμφανίζουν κατά 55% αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης μελανώματος. Οι επιπτώσεις της έκθεσης είναι περισσότερο επιβλαβείς και αθροιστικές σε παιδιά και εφήβους.

Παρόλο που οι αρνητικές αυτές επιδράσεις της υπεριώδους ακτινοβολίας ισχύουν και στην περίπτωση που αναφερόμαστε στην ηλιακή ακτινοβολία, τη διαφορά κάνουν η συχνότητα, η διάρκεια και ο βαθμός της έκθεσης. Συγκεκριμένα, η ηλιακή ακτινοβολία έχει μεταβλητή ένταση ανάλογα με την ώρα της ημέρας, την εποχή, την ύπαρξη νεφώσεων. Αντίθετα, οι συσκευές τεχνητού μαυρίσματος είναι σχεδιασμένες για να δίνουν μεγάλη ποσότητα ακτινοβολίας σε πολύ μικρό χρονικό διάστημα. Η ένταση της χρήσης μπορεί να είναι συνεχής, σταθερή και εξίσου μεγάλη, κάθε μέρα του χρόνου, γεγονός που αυξάνει τους κινδύνους για την υγεία.
Οι κίνδυνοι από την έκθεση στις ακτίνες UV του solarium γίνονται μεγαλύτεροι, όταν συνυπάρχουν και οι παρακάτω παράγοντες:
Η μη σωστή ή καθόλου χρήση προστατευτικών γυαλιών.
Η χρήση του solarium για τις μέγιστες τιμές χρόνου που επιτρέπονται για τις πρώτες χρήσεις, κάτι που μπορεί να οδηγήσει σε έγκαυμα.
Η χρήση για μεγαλύτερο χρόνο απ’ ό,τι προτείνεται για το φωτότυπό μας.
Η χρήση, σε περίπτωση λήψης συγκεκριμένων φαρμακευτικών αγωγών (π.χ. αντισυλληπτικά, αντιβιοτικά τύπου τετρακυκλινών, θειαζιδικά διουρητικά) ή η χρήση καλλυντικών προϊόντων (π.χ. ρετινόλη) που μπορεί να προκαλέσουν φωτοευαισθησία.

Γενικά, πάντως, αυτό δεν σημαίνει ότι όλοι όσοι χρησιμοποιούν το solarium θα υποστούν κάποια αρνητική επίδραση. Οι πιθανότητες δεν αγγίζουν το 100%, ακόμα και αν η έκθεση σε υπεριώδη ακτινοβολία είναι καθημερινή. Αντίστοιχα, όμως, δεν μπορεί να εκμηδενιστεί, ακόμα και αν δεν υπάρχει καθόλου έκθεση. Το σίγουρο είναι ότι μπορούμε να μειώσουμε τον κίνδυνο, λαμβάνοντας τα κατάλληλα μέτρα και κάνοντας λογική χρήση.
Αν τελικά αυτό που θέλουμε είναι ένα εντυπωσιακό μαύρισμα για να ικανοποιήσουμε την αισθητική μας, τότε δεν χρειάζεται να καταφύγουμε στο solarium ούτε και στην ηλιοθεραπεία: τα προϊόντα αυτομαυρίσματος (self-tanning) είναι ο ιδανικός τρόπος για να εξασφαλίσουμε ακίνδυνα χρυσαφένια απόχρωση στο δέρμα μας και να προσομοιώσουμε το μαύρισμα καλοκαιρινών διακοπών, αποφεύγοντας την υπεριώδη ακτινοβολία.

Γεωργία Γιαννουλάκη,
Φαρμακοποιός
Συστ. Φαρμακεία Αναστασία Ταγάρα
Πηγές: http://www.cdc.gov/cancer/skin/basic_info/indoor_tanning.htm

http://www.healthline.com/health/skin-cancer-protection/tanning-beds#Overview1

http://www.fda.gov

http://hps.org/publicinformation/ate/faqs/tanningbooths.html

http://www.darksideoftanning.com.au/dark_side/tanning.aspx

About the author